પુરોહિત શું કરે છે? વિધિ, તાલીમ અને પસંદગી
પુરોહિત એટલે કુટુંબના ગોર, જે તમારા વતી હિંદુ વિધિઓ કરાવે છે: તેઓ તમારો સંકલ્પ (તમારો જાહેર કરેલો ઉદ્દેશ) લેવડાવે છે, વૈદિક મંત્રોથી દેવતાનું આવાહન કરે છે, શરૂઆતથી અંત સુધી વિધિ યોગ્ય રીતે કરાવે છે, અને દરેક પગલે તમારા પરિવારને માર્ગદર્શન આપે છે. આ શબ્દ સંસ્કૃતના "પુરઃ" (આગળ) અને "હિત" (કલ્યાણ માટે મુકાયેલું) પરથી આવ્યો છે. શબ્દશઃ અર્થ થાય: જે તમારા ભલા માટે આગળ મુકાયેલા છે તે. આ માર્ગદર્શિકા સમજાવે છે કે પુરોહિત ખરેખર શું કરે છે, તેમની તાલીમ કેવી રીતે થાય છે, તેઓ પંડિત કે પૂજારીથી કેવી રીતે જુદા છે, અને તમારા પ્રસંગ માટે યોગ્ય પુરોહિત કેવી રીતે પસંદ કરવા.
પુરોહિતની ભૂમિકા
હિંદુ વિધિઓ ચોક્કસ હોય છે. દરેક પૂજાનું એક માળખું હોય છે: શુદ્ધિ, આવાહન, અર્પણ, મુખ્ય વિધિ અને સમાપન, અને દરેક ભાગ ચોક્કસ મંત્રોથી, ચોક્કસ ક્રમમાં થાય છે. પુરોહિતનું કામ આ આખું માળખું યાદ રાખવાનું અને તમારા પરિવારને તેમાંથી પસાર કરાવવાનું છે. તેમની મુખ્ય જવાબદારીઓ આ છે:
- સંકલ્પ: કોઈ પણ પૂજાની શરૂઆતમાં પુરોહિત તમારી પાસે વિધિસર તમારો ઉદ્દેશ જાહેર કરાવે છે: તમે કોણ છો, ક્યાં છો (પરંપરાગત બ્રહ્માંડ-વર્ણનની ભાષામાં), હિંદુ પંચાંગ પ્રમાણે આજે કયો દિવસ છે, અને તમે શાને માટે પ્રાર્થના કરો છો. સંકલ્પથી સામાન્ય ભક્તિ એક ચોક્કસ હેતુવાળી ભક્તિ બને છે, અને પુરોહિત તમારા વતી તેના શબ્દો યોગ્ય રીતે બોલાવે છે.
- મંત્ર અને શાસ્ત્ર: તેઓ વૈદિક અને પૌરાણિક મંત્રો યોગ્ય ઉચ્ચાર અને છંદ સાથે બોલે છે, જે જાણવાની પરિવારો પાસે અપેક્ષા રાખી શકાય નહીં. પરંપરાગત સમજ પ્રમાણે ધ્વનિ પોતે જ મહત્ત્વનો છે, અને એટલે જ કંઠસ્થ કરેલા, યોગ્ય રીતે ઉચ્ચારાયેલા મંત્રો તેમની કળાનું હૃદય છે.
- હોમ (અગ્નિ વિધિ): ગૃહપ્રવેશ, લગ્ન અને નવગ્રહ શાંતિ જેવી પવિત્ર અગ્નિવાળી વિધિઓમાં તેઓ અગ્નિ પ્રગટાવીને તેને પવિત્ર કરે છે, યોગ્ય ક્ષણે ઘી અને સમિધ (શાસ્ત્રમાં કહેલું લાકડું) હોમે છે, અને વિધિ સલામત અને વ્યવસ્થિત રાખે છે.
- પરિવારને માર્ગદર્શન: સારા પુરોહિત વિધિ દરમિયાન શિક્ષક જેવા હોય છે. ક્યારે જળ રેડવું, ક્યારે ફૂલ ચડાવવાં, તેમની પાછળ શું બોલવું, અને આદર્શ રીતે દરેક પગલાનો અર્થ શું છે, તે તેઓ કહે છે, જેથી પરિવાર માત્ર જોતો ન રહે પણ વિધિમાં ભાગ લે.
- મુહૂર્ત અને પંચાંગ અંગે માર્ગદર્શન: ઘણા પુરોહિતો પંચાંગ (તિથિ, નક્ષત્ર અને મુહૂર્તનું હિંદુ પંચાંગ) જોઈને પ્રસંગ માટે શુભ તારીખ અને સમય વિશે પણ સલાહ આપે છે. મૂળભૂત સમય તમે જાતે અમારા દૈનિક પંચાંગમાં જોઈ શકો છો, અને પુરોહિત તમારા ચોક્કસ પ્રસંગ અને કુંડળી પ્રમાણે તેને વધુ ચોક્કસ કરે છે.
પુરોહિતની તાલીમ કેવી રીતે થાય છે
બે કલાકની પૂજા પાછળ વર્ષોની તાલીમ હોય છે. પરંપરાગત રસ્તો છે વેદ પાઠશાળા, એટલે કે ત્યાં જ રહીને ભણવાની વૈદિક શાળા, જ્યાં છોકરાઓ સામાન્ય રીતે આઠથી બાર વર્ષની ઉંમરે ભણવાનું શરૂ કરે છે અને આઠથી બાર વર્ષ કે તેથી વધુ સમય અભ્યાસ કરે છે. અભ્યાસક્રમમાં આ બધું હોય છે:
- વેદ અધ્યયન: કોઈ એક વેદ (ઋગ્વેદ, યજુર્વેદ, સામવેદ કે અથર્વવેદ)નો મોટો ભાગ ચોક્કસ સ્વર સાથે કંઠસ્થ કરવો. દરેક વેદનાં પોતાનાં ગૃહ્યસૂત્રો હોય છે, જે લગ્ન અને નામકરણ જેવા ઘરના સંસ્કારોની માર્ગદર્શિકા છે (આપસ્તંબ અને બોધાયન સૂત્રો યજુર્વેદનાં છે, આશ્વલાયન ઋગ્વેદનું). ઉદાહરણ તરીકે, દક્ષિણ ભારતના મોટા ભાગના ઘરના પુરોહિતો યજુર્વેદી છે.
- પ્રયોગ: વિધિની પદ્ધતિના વ્યવહારુ ગ્રંથો, એટલે કે દરેક સંસ્કાર (જીવનના પડાવના પ્રસંગ) અને પૂજા ખરેખર કેવી રીતે, એક પછી એક પગલે, કરાવવી.
- સંસ્કૃત વ્યાકરણ, જ્યોતિષની મૂળભૂત બાબતો (જ્યોતિષ અને પંચાંગની ગણતરી) અને ધર્મશાસ્ત્ર, એટલે કે વિધિઓ યોગ્ય રીતે કેમ કરવી તે નક્કી કરતા ગ્રંથો.
સંપ્રદાય, એટલે કે પરંપરા કે વંશપરંપરા, આ બધાને ઘડે છે. સ્માર્ત પુરોહિત, માધ્વ પુરોહિત, શ્રીવૈષ્ણવ પુરોહિત અને આર્ય સમાજના પુરોહિત, દરેક પોતાની પરંપરાની રીતે વિધિ કરાવે છે, અને તેમાં મંત્રો, પદ્ધતિઓ, અને કયા સંસ્કારો પર વધુ ભાર મુકાય છે તેમાં પણ ખરેખરા ફરક હોય છે. ઘણા પુરોહિતોને આ વ્યવસાય વારસામાં પણ મળે છે; ઔપચારિક અભ્યાસ પછી તેઓ વર્ષો સુધી પિતા કે કાકા-મામા પાસે શીખે છે. એટલે જ પરિવારો સંપ્રદાય અને પ્રદેશ મેળ ખાય તેની કાળજી રાખે છે: તાલીમ જ જુદી હોય છે.
પુરોહિત, પંડિત, પૂજારી અને આચાર્ય
રોજની વાતચીતમાં આ શબ્દો એકબીજાની જગ્યાએ વપરાય છે, પણ દરેકનો અર્થ જુદો છે:
| શબ્દ | સાદો અર્થ | તેઓ ક્યાં મળે |
|---|---|---|
| પુરોહિત | કુટુંબના ગોર, જે ઘરો માટે વિધિઓ કરાવે છે: પૂજા, હોમ, લગ્ન અને નામકરણ જેવા સંસ્કારો | તમારા ઘરે કે પ્રસંગના સ્થળે, તમારી વિધિ કરાવતા |
| પંડિત | શબ્દશઃ વિદ્વાન. ઉત્તર ભારતમાં કોઈ પણ ગોર માટે આ રોજનો શબ્દ છે; ચોક્કસ અર્થમાં, શાસ્ત્રના જાણકાર, જે વિધિ કરાવતા હોય કે ન પણ હોય | તમે બુક કરો તે ગોર માટે સામાન્ય વપરાશ; વિદ્વાનો અને શિક્ષકો માટે પણ |
| પૂજારી | મંદિરના પૂજારી, જે મંદિરમાં સ્થાપિત દેવતાની રોજની પૂજા કરે છે | મંદિરોમાં, રોજની આરતી અને અભિષેક કરતા |
| આચાર્ય | ગુરુ કે મહાન શિક્ષક, જે શાસ્ત્ર ભણાવવા અને શિષ્યોને દીક્ષા આપવા યોગ્ય હોય; ઊંચી વિદ્વત્તાનું બિરુદ | પાઠશાળાઓ અને પરંપરાઓના વડા, વરિષ્ઠ કર્મકાંડીઓ |
વ્યવહારમાં: સત્યનારાયણ પૂજા માટે તમે જેમને ઘરે બોલાવો છો તે પુરોહિત છે. ઉત્તર ભારતીય પરિવારો તેમને પંડિતજી કહે છે, મહારાષ્ટ્રીય પરિવારો ભટજી, ગુજરાતી પરિવારો ગોર મહારાજ, બંગાળી પરિવારો પુરોહિત મશાઈ, તમિલ પરિવારો વાધ્યાર કે શાસ્ત્રીગળ, અને કન્નડ પરિવારો પુરોહિતરુ; રોજના વપરાશમાં આ બધાં નામ સાચાં છે. તમારા વિસ્તારના મંદિરમાં દેવતાની રોજની પૂજા કરે છે તે પૂજારી છે, અને મંદિરના પૂજારીઓ ઘણી વાર બહાર ઘરના પ્રસંગો લેતા જ નથી.
ઘરની પૂજા માટે પુરોહિત બુક કરો ત્યારે શું થાય છે
પ્રસંગના દિવસ પહેલાં
- વાતચીત: તમે પુરોહિતને વિધિ, પ્રસંગ અને તમારા પરિવારની પૃષ્ઠભૂમિ (ભાષા, પ્રદેશ, સંપ્રદાય) જણાવો છો. તેઓ યોગ્ય તારીખ અને મુહૂર્ત સૂચવે છે, અથવા તમારી પાસે જે તારીખ હોય તે પ્રમાણે ગોઠવે છે.
- સામગ્રીની યાદી: તેઓ કાં તો પૂજા સામગ્રીની યાદી મોકલે છે જે તમારે ભેગી કરવાની હોય (ફૂલ, ફળ, કળશ, ઘી, નાગરવેલનાં પાન વગેરે), કાં તો બધું પોતે લાવવાની તૈયારી બતાવે છે. કઈ રીત છે તે નક્કી કરી લો, અને અપેક્ષિત દક્ષિણા પણ નક્કી કરી લો; પુરોહિતનો ખર્ચ કેટલો થાય તે વિશેની અમારી માર્ગદર્શિકા આ વાતચીત વિગતે સમજાવે છે.
- ઘરની તૈયારી: પરિવાર પૂજાની જગ્યા સાફ કરે છે, બેસવાની વ્યવસ્થા વિચારી રાખે છે અને આગલી સાંજે જ વસ્તુઓ તૈયાર રાખે છે. અગ્નિ વિધિ હોય તો કેટલી જગ્યા અને હવાની કેવી અવરજવર જોઈએ તે તેઓ તમને જણાવશે.
વિધિ દરમિયાન
- તેઓ વહેલા આવે છે, બાજઠ, કળશ અને દેવતાની મૂર્તિ-છબીઓ ગોઠવે છે અને સામગ્રી તૈયાર કરે છે.
- પૂજાની શરૂઆત શુદ્ધિ, ગણેશ વંદના (વિઘ્નો દૂર કરવા શ્રી ગણેશનું આવાહન) અને તમારા સંકલ્પથી થાય છે.
- તેઓ મુખ્ય વિધિ કરાવે છે: આવાહન, ઉપચાર (અર્પણ), હોમ હોય તો હોમ, અને પ્રસંગમાં જે કથા (પવિત્ર કથા) કહેવાની હોય તે; દરેક પગલે તેઓ પરિવારને શું કરવું તે કહેતા રહે છે.
- અંતે આરતી, પ્રસાદ વહેંચણી અને પરિવારને તેમના આશીર્વાદ સાથે વિધિ પૂરી થાય છે.
વિધિ પછી
- વિધિની વસ્તુઓનું શું કરવું તે તેઓ સમજાવે છે: કળશનું જળ, ફૂલ, અને જે વસ્તુનું વિસર્જન (આદરપૂર્વક જળમાં પધરાવવું કે નિકાલ કરવો) કરવાનું હોય તેનું વિસર્જન.
- પરિવાર દક્ષિણા આપે છે, અને પરંપરા પ્રમાણે ભોજન કે ફળ પણ.
- ઘણા પરિવારો આ સંબંધ ચાલુ રાખે છે અને આગલા પ્રસંગ માટે પણ એ જ પુરોહિતને બોલાવે છે; સદીઓ સુધી પુરોહિત પરંપરા બરાબર આ રીતે જ ચાલી છે.
નવા શહેરમાં આવા પુરોહિત શોધવા એ જ અઘરું કામ છે, અને એટલા માટે જ અમે Purohit.app બનાવ્યું છે. તમારો પ્રસંગ, શહેર અને ભાષા જણાવીને ચકાસાયેલા પુરોહિત માટે વિનંતી કરો; ચકાસાયેલા પુરોહિત તમને સામેથી ફોન કરીને વિધિથી લઈને દક્ષિણા સુધીની બધી વાત સીધી કરશે.
યોગ્ય પુરોહિત કેવી રીતે પસંદ કરવા
- સૌથી પહેલાં ભાષા: સમજૂતી અને તમારો ભાગ લેવો, બંને સહિયારી ભાષા પર આધાર રાખે છે. દિલ્હીમાં રહેતો કન્નડભાષી પરિવાર, કે ચેન્નઈમાં રહેતો હિંદીભાષી પરિવાર, શરૂઆતમાં જ એ જણાવે તો યોગ્ય પુરોહિત સાથે મેળ બેસે.
- સંપ્રદાય અને પ્રદેશ: જો તમારો પરિવાર કોઈ ચોક્કસ પરંપરા પાળતો હોય, તો પુરોહિત એ રીતે વિધિ કરાવે છે કે નહીં તે સીધું પૂછી લો. મહારાષ્ટ્રીય ગૃહપ્રવેશ, તેલુગુ ગૃહપ્રવેશમ અને ઉત્તર ભારતીય ગૃહપ્રવેશ વચ્ચે ખરેખરા ફરક હોય છે.
- તમારા ચોક્કસ પ્રસંગનો અનુભવ: તેઓ આ વિધિ કેટલી વાર કરાવે છે તે પૂછો. સત્યનારાયણ પૂજામાં ઉત્તમ પુરોહિત કદાચ ભાગ્યે જ શ્રાદ્ધ કરાવતા હોય; શ્રાદ્ધ એક વિશિષ્ટ, ગંભીર વિધિ છે જેના પોતાના નિયમો છે, જેમાં ભોક્તા, એટલે કે પિતૃઓના સ્થાને જમાડવામાં આવતા બ્રાહ્મણો, પણ આવે છે.
- સમજાવવાની તૈયારી: શ્રેષ્ઠ પુરોહિતો પ્રશ્નોને આવકારે છે અને દરેક પગલાનો અર્થ સમજાવે છે. તમને સમજૂતી સાથેની વિધિ જોઈતી હોય તો બુકિંગ વખતે જ કહી દો.
- વ્યવસ્થાની સ્પષ્ટતા: સામગ્રી, સહાયકો, આવવા-જવાનું, સમયગાળો અને દક્ષિણા, આ બધું પાકું કરતાં પહેલાં સ્પષ્ટ હોવું જોઈએ. વિધિ પહેલાં જે વાત અસ્પષ્ટ હોય તે પ્રસંગના દિવસે ભાગ્યે જ સુધરે છે.
ઘરે પુરોહિત પધારે ત્યારે શિષ્ટાચાર
પુરોહિતને સન્માનિત મહેમાન ગણવામાં આવે છે, પરંપરા પ્રમાણે ગુરુ જેટલા આદર સાથે. આમાં કંઈ અઘરું નથી:
- આસન: તેમને બાજઠ પાસે સ્વચ્છ આસન (બેઠક કે સાદડી) આપો, અને પરિવારના આસન કરતાં ક્યારેય નીચું આસન નહીં. વડીલો હાથ જોડીને તેમનું સ્વાગત કરે છે; ઘણા પરિવારો તેમને પગે લાગે છે, જે રિવાજ છે પણ ફરજિયાત નથી.
- સ્વચ્છતા: પરિવારના સભ્યો પૂજા પહેલાં સ્નાન કરે અને સ્વચ્છ, પરંપરાગત કપડાં પહેરે. પૂજાની જગ્યા વાળીને સાફ રાખો અને ત્યાં પગરખાં ન રાખો.
- વિધિ દરમિયાન: ફોન સાઇલન્ટ પર રાખો, પુરોહિત અને બાજઠની વચ્ચેથી પસાર થવાનું ટાળો, અને નાનાં બાળકોને પ્રેમથી કશામાં રોકાયેલાં રાખો. તેઓ કહે ત્યારે ભાગ લો; પ્રશ્નો મંત્રની વચ્ચે નહીં, પણ સ્વાભાવિક વિરામ વખતે પૂછો.
- ભોજન: પરંપરા પ્રમાણે વિધિ પછી પુરોહિતને ભોજન કરાવવામાં આવે છે, હંમેશાં શાકાહારી, અને પરિવારના ભોજન પહેલાં કે તેની સાથે પીરસવામાં આવે છે. જો તેઓ ના પાડે (બીજો પ્રસંગ હોય ત્યારે ઘણા ના પાડે છે), તો સાથે લઈ જવા ફળ આપો.
- દક્ષિણા: વિધિના અંતે આપો, શક્ય હોય તો નાગરવેલનાં પાન અને ફળ સાથે થાળીમાં મૂકીને, આભારના બે શબ્દો સાથે. ₹1,101 જેવી, છેલ્લે એક આવતો હોય એવી રકમ આપવાનો રિવાજ છે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
પૂજા દરમિયાન પુરોહિત ખરેખર શું કરે છે?
તેઓ આખી વિધિ કરાવે છે: જગ્યાની શુદ્ધિ, પરિવારનો સંકલ્પ (ઉદ્દેશની વિધિસર જાહેરાત) લેવડાવવો, વૈદિક મંત્રોથી દેવતાનું આવાહન, અર્પણ અને અગ્નિ વિધિ હોય તો તે, પ્રસંગમાં કથા હોય ત્યાં કથા વાંચવી, અને આરતી તથા આશીર્વાદ સાથે સમાપન. આખો સમય તેઓ પરિવારને શું કરવું અને શું બોલવું તે સમજાવતા રહે છે.
પુરોહિત અને પંડિત વચ્ચે શું ફરક છે?
પુરોહિત એટલે ખાસ કરીને પરિવારો માટે વિધિ કરાવનાર ગોર, જ્યારે પંડિતનો શબ્દશઃ અર્થ વિદ્વાન થાય છે અને ઉત્તર ભારતમાં કોઈ પણ ગોર માટે આ સામાન્ય શબ્દ છે. રોજના વપરાશમાં બંને એક જ વ્યક્તિ માટે વપરાય છે; ઘરની પૂજા માટે તમે જેમને બુક કરો છો તે પુરોહિત છે, અને તેમને પંડિતજી કહેવું પણ એટલું જ સાચું છે.
પુરોહિત અને પૂજારી વચ્ચે શું ફરક છે?
પૂજારી એટલે મંદિરના પૂજારી, જે એ મંદિરમાં સ્થાપિત દેવતાની રોજની પૂજા કરે છે. પુરોહિત પરિવારોની સેવા કરે છે, અને ઘરો તથા પ્રસંગના સ્થળોએ પૂજા, હોમ અને જીવનના પડાવના સંસ્કારો કરાવે છે. મંદિરના પૂજારીઓ ઘણી વાર બહાર ઘરના પ્રસંગો લેતા નથી, એટલે પરિવારો પુરોહિતને અલગથી શોધે છે.
પુરોહિતોની તાલીમ કેવી રીતે થાય છે?
પરંપરાગત રીતે વેદ પાઠશાળામાં, એટલે કે ત્યાં જ રહીને ભણવાની વૈદિક શાળામાં, જ્યાં અભ્યાસ બાળપણમાં શરૂ થાય છે અને આઠથી બાર વર્ષ કે તેથી વધુ ચાલે છે. તેમાં ચોક્કસ સ્વર સાથે એક વેદ કંઠસ્થ કરવો, વિધિની પદ્ધતિના ગ્રંથો, સંસ્કૃત અને જ્યોતિષની મૂળભૂત બાબતો આવે છે. ઘણા પુરોહિતો ઉપરાંત વર્ષો સુધી કુટુંબના કોઈ વડીલ પાસે શીખે છે.
શું પુરોહિત મારી ભાષા કે સમાજના હોવા જરૂરી છે?
મોટા ભાગના લોકો ધારે છે તેના કરતાં આ વધુ મહત્ત્વનું છે. વિધિની રીતો પ્રદેશ અને સંપ્રદાય (પરંપરા કે વંશપરંપરા) પ્રમાણે જુદી હોય છે, અને તમારા પરિવારનો ભાગ લેવો સહિયારી ભાષા પર આધાર રાખે છે. પુરોહિત માટે વિનંતી કરો ત્યારે તમારી ભાષા, પ્રદેશ અને કોઈ સંપ્રદાયની પસંદગી હોય તો તે જણાવો, જેથી મેળ બરાબર બેસે.
પુરોહિત આવે તે પહેલાં ઘરે શું તૈયાર રાખવું?
સાફ કરેલી પૂજાની જગ્યા, તેમણે મોકલેલી યાદી પ્રમાણેની સામગ્રી (અથવા કંઈ નહીં, જો તેઓ બધું લાવવાના હોય), તેમને બેસવા માટે આસન, અને મુહૂર્ત પહેલાં થોડા વહેલા સ્નાન કરીને તૈયાર થયેલો પરિવાર. બાજઠની ગોઠવણ તેઓ આવીને જાતે કરશે.
શું પુરોહિતો બધા સમાજો માટે વિધિ કરાવે છે?
મોટા ભાગના પુરોહિતો જુદા જુદા ઘણા સમાજોની સેવા કરે છે, પણ વિધિ પોતાની તાલીમ અને સંપ્રદાયની રીતે કરાવે છે. કેટલાક, જેમ કે આર્ય સમાજના પંડિતો, એક અલગ, સરળ વૈદિક પદ્ધતિ અનુસરે છે. વ્યવહારુ રસ્તો એ છે કે બુકિંગ વખતે તમારા પરિવારની પૃષ્ઠભૂમિ જણાવો અને પુરોહિતને ખાતરી આપવા દો કે તેઓ તમારી રીતે વિધિ કરાવી શકશે.
શું પુરોહિત શુભ તારીખ પસંદ કરવામાં પણ મદદ કરી શકે?
હા, મુહૂર્ત અંગે સલાહ આપવી એ પરંપરાગત ભૂમિકાનો ભાગ છે. પુરોહિતો પંચાંગ જોઈને પ્રસંગને અનુકૂળ, અને ઘણી વાર પરિવારની કુંડળીઓને અનુકૂળ, તારીખ અને સમય સૂચવે છે. તમે જાતે દૈનિક પંચાંગમાં થોડી તારીખો પસંદ કરી શકો છો અને પછી અંતિમ મુહૂર્ત તમારા પુરોહિત પાસે પાકું કરાવી શકો છો.
અમે કેવી રીતે ચકાસીએ છીએ: અમારી માર્ગદર્શિકાઓમાંની તારીખો અને મુહૂર્ત પ્રકાશિત કરતાં પહેલાં પંચાંગ સાથે મેળવવામાં આવે છે, અને વ્યવહારુ વિગતો - સામગ્રી, સમય, દક્ષિણા - Purohit.app પરના સાચા બુકિંગ પર આધારિત છે. પરંપરાઓ સમાજ પ્રમાણે જુદી હોય છે; તમારા પુરોહિતનું માર્ગદર્શન જ માન્ય. આ પાનું અમારી અંગ્રેજી માર્ગદર્શિકાનો અનુવાદ છે. કંઈ જુદું લાગે તો અંગ્રેજી પાનું જ પ્રમાણ માનો.