ରୁଦ୍ରାଭିଷେକ: କେବେ କରିବେ, ବିଧି, ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ଖର୍ଚ୍ଚ
ରୁଦ୍ରାଭିଷେକ ହେଉଛି ରୁଦ୍ରମ୍ ପାଠ ଚାଲିଥିବା ବେଳେ ପବିତ୍ର ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଶିବଲିଙ୍ଗକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ (ଅଭିଷେକ) କରାଇବା। ପରମ୍ପରାରେ ଏହା ସବୁଠୁ ଶ୍ରଦ୍ଧେୟ ଶିବ ପୂଜା ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ। ମନର ଶାନ୍ତି, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ, ଏବଂ ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ ବା ମହାଶିବରାତ୍ରିରେ ଭକ୍ତିର ଅର୍ପଣ ଭାବେ ଏହା କରାଯାଏ। ଏହି ଗାଇଡରେ ରୁଦ୍ରାଭିଷେକର ବିଭିନ୍ନ ରୂପ, ବିଧି ସମୟରେ କ'ଣ ହୁଏ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଭିଷେକ ଦ୍ରବ୍ୟର ଅର୍ଥ କ'ଣ, ଏବଂ ଘରେ ବା ମନ୍ଦିରରେ ଏହାକୁ ବୁକିଂ କରିବାର ବ୍ୟାବହାରିକ କଥା ବୁଝାଯାଇଛି।
ରୁଦ୍ରାଭିଷେକ କେବେ କରାଯାଏ?
- ସୋମବାର - ଶିବଙ୍କ ଦିନ; ଶ୍ରାବଣ ସୋମବାର (ଶ୍ରାବଣ ମାସର ସୋମବାରଗୁଡ଼ିକ)କୁ ବର୍ଷର ସବୁଠୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ମନାଯାଏ। ଅନେକ ଘରେ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ସୋମବାର (କାର୍ତ୍ତିକ ସୋମବାରମ୍)କୁ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ପାଳନ କରାଯାଏ, ଅନେକ ସମୟରେ ଏକାଦଶ ରୁଦ୍ରାଭିଷେକମ୍ ସହ।
- ପ୍ରଦୋଷ - ତ୍ରୟୋଦଶୀ ତିଥିର ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟ, ଯାହା ପ୍ରତି ଚାନ୍ଦ୍ର ମାସରେ ଦୁଇ ଥର ପାଳନ କରାଯାଏ।
- ମହାଶିବରାତ୍ରି - ଶିବଙ୍କ ରାତି, ଯେତେବେଳେ ରାତିର ଚାରି ପ୍ରହର ଧରି ଅଭିଷେକ ଚାଲେ।
- ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ - ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଚିନ୍ତା ପାଇଁ, ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ପୂର୍ବରୁ, ମନର ଶାନ୍ତି ପାଇଁ, କୁଣ୍ଡଳୀ ଦେଖାଇବା ପରେ ପରାମର୍ଶ ମିଳିଥିଲେ ଗ୍ରହ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ, କିମ୍ବା ଜନ୍ମଦିନ ବା ବିବାହ ବାର୍ଷିକୀରେ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଁ।
ତିଥି ଓ ସମୟ ପୁରୋହିତ ବାଛିବେ; ସାଧାରଣତଃ ସକାଳ ଓ ପ୍ରଦୋଷ (ସନ୍ଧ୍ୟାର ଆରମ୍ଭ) ସମୟ ବାଛାଯାଏ।
ବିଧି, କ୍ରମ ଅନୁସାରେ
- ସଂକଳ୍ପ ଓ ଗଣେଶ ପୂଜା - ମୁଖ୍ୟ ପୂଜା ପୂର୍ବରୁ ସଂକଳ୍ପ ନିଆଯାଏ ଓ ବିଘ୍ନ ଦୂର କରାଯାଏ।
- କଳସ ସ୍ଥାପନ ଓ ଆବାହନ - ଦେବତାଙ୍କୁ ଆବାହନ କରାଯାଏ; ଘରେ ଶିବଲିଙ୍ଗ ନଥିଲେ ପାର୍ଥିବ (ମାଟିର) ବା ଧାତୁର ଲିଙ୍ଗ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।
- ଅଭିଷେକ - ପୁରୋହିତ ରୁଦ୍ରମ୍ ପାଠ କରୁଥିବା ବେଳେ ଲିଙ୍ଗକୁ କ୍ରମରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ସ୍ନାନ କରାଯାଏ। ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତରେ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ବେଦର ଶ୍ରୀ ରୁଦ୍ରମ୍ (ନମକମ୍ ଓ ଚମକମ୍) ପାଠ ହୁଏ, ଆଉ ଉତ୍ତର ଭାରତ ଓ ଗୁଜରାଟରେ ସାଧାରଣତଃ ରୁଦ୍ରୀ (ରୁଦ୍ରାଷ୍ଟାଧ୍ୟାୟୀ), ଅର୍ଥାତ୍ ଶୁକ୍ଳ ଯଜୁର୍ବେଦର ଆଠଟି ଅଧ୍ୟାୟ, ଯାହାର ପଞ୍ଚମ ଓ ଅଷ୍ଟମ ଅଧ୍ୟାୟ ହିଁ ତା'ର ନମକମ୍ ଓ ଚମକମ୍। ଏହି ପାଠ ହିଁ ବିଧିର ପ୍ରାଣ - ଅଭିଷେକ ସହ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୁଦ୍ରମ୍ ପାଠ ନିଜେ ପ୍ରାୟ ଏକ ଘଣ୍ଟା ଲାଗେ।
- ଅଳଙ୍କାର ଓ ପୂଜା - ଲିଙ୍ଗକୁ ବେଲପତ୍ର (ଅବଶ୍ୟ ଦରକାର), ବିଭୂତି ଓ ଫୁଲରେ ସଜାଯାଏ, ତାପରେ ଷୋଡ଼ଶୋପଚାର ପୂଜା ହୁଏ।
- ଆରତି ଓ ପ୍ରସାଦ - ଆରତି ସହ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଶେଷ ହୁଏ; ଅଭିଷେକ ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ପ୍ରସାଦ ଭାବେ ବଣ୍ଟାଯାଏ।
ଅଭିଷେକ ଦ୍ରବ୍ୟର ଅର୍ଥ
| ଦ୍ରବ୍ୟ | ପାରମ୍ପରିକ ଅର୍ଥ |
|---|---|
| ଜଳ | ଶୁଦ୍ଧି; ବର୍ଷା ଓ ସମୃଦ୍ଧି |
| କ୍ଷୀର (ଦୁଗ୍ଧ) | ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଓ ଭଲ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ |
| ଦହି (ଦଧି) | ସନ୍ତାନ ଓ ପରିବାରର ସୁଖ |
| ମହୁ (ମଧୁ) | କଥା ଓ ସମ୍ପର୍କରେ ମିଠାସ |
| ଘିଅ (ଘୃତ) | ବଳ ଓ ଜୀବନୀଶକ୍ତି |
| ଆଖୁ ରସ / ଚିନି | କଟୁତା ଦୂର ହେବା; ସନ୍ତୋଷ |
| ପଇଡ଼ ପାଣି | ମନସ୍କାମନା ପୂରଣ |
| ଭସ୍ମ / ବିଭୂତି | ବୈରାଗ୍ୟ ଓ ସୁରକ୍ଷା |
ପୂରା କ୍ରମକୁ ଛୋଟ କରାଗଲେ ପଞ୍ଚାମୃତ - କ୍ଷୀର, ଦହି, ଘିଅ, ମହୁ ଓ ଚିନିର ମିଶ୍ରଣ - ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।
ବିଧିର ରୂପ
- ରୁଦ୍ରାଭିଷେକ (ସାଧାରଣ) - ଅଭିଷେକ ସହ ରୁଦ୍ରମ୍ର ଗୋଟିଏ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାଠ; ଘର ପାଇଁ ସାଧାରଣତଃ ଏହା ହିଁ ବୁକିଂ ହୁଏ।
- ଏକାଦଶ ରୁଦ୍ରାଭିଷେକ (ରୁଦ୍ର ଏକାଦଶିନୀ) - ଏଗାର ଥର ପାଠ, ସାଧାରଣତଃ ଏକାଧିକ ପୁରୋହିତ ପାଳି କରି ପାଠ କରନ୍ତି; ବଡ଼ ମନସ୍କାମନା ପାଇଁ ବୁକିଂ କରାଯାଏ।
- ଲଘୁ ରୁଦ୍ର ଓ ତା'ଠୁ ବଡ଼ - 121 ଥର ପାଠ ଓ ଆହୁରି ବଡ଼ ରୂପ (ମହା ରୁଦ୍ର, ଅତି ରୁଦ୍ର) ଅନେକ ଦିନ ଧରି ଅନେକ ପୁରୋହିତଙ୍କ ସହ ମନ୍ଦିରରେ ହେଉଥିବା ଅନୁଷ୍ଠାନ।
କେତେ ସମୟ ଲାଗେ, ଓ କେତେ ଖର୍ଚ୍ଚ
ଘରେ ସାଧାରଣ ରୁଦ୍ରାଭିଷେକ ଜଣେ ପୁରୋହିତଙ୍କ ସହ 1.5 ରୁ 2 ଘଣ୍ଟା ଲାଗେ। ଏକାଦଶ ରୁଦ୍ରାଭିଷେକ 3 ରୁ 4 ଘଣ୍ଟା ଲାଗେ, ସାଧାରଣତଃ ଦୁଇ ବା ଅଧିକ ପୁରୋହିତଙ୍କ ସହ। ସାଧାରଣ ରୂପ ପାଇଁ ଦକ୍ଷିଣା ସାଧାରଣତଃ ₹2,000 ରୁ ₹6,000 ମଧ୍ୟରେ ରହେ; ଅଧିକ ପୁରୋହିତ ଓ ସମୟ ଯୋଗୁଁ ଏକାଦଶ ଓ ବଡ଼ ରୂପର ଦକ୍ଷିଣା ଅଧିକ କୁହାଯାଏ - ଦକ୍ଷିଣା ଭିତରେ କ'ଣ ଥାଏ, ତାହା ଆମର ପୁରୋହିତ ଖର୍ଚ୍ଚ ଗାଇଡରେ ବୁଝାଯାଇଛି। ଶ୍ରାବଣରେ ଓ ମହାଶିବରାତ୍ରି ଆଖପାଖରେ ପୁରୋହିତଙ୍କ ସମୟ ଶୀଘ୍ର ବୁକ୍ ହୋଇଯାଏ - କିଛି ଦିନ ଆଗରୁ ସ୍ଥିର କରିନିଅନ୍ତୁ।
ଘରେ ନା ମନ୍ଦିରରେ?
ଦୁଇଟିଯାକ ପାରମ୍ପରିକ। ଘରେ ପୁରୋହିତ ଲିଙ୍ଗ ନେଇ ଆସନ୍ତି ବା କେଉଁ ଲିଙ୍ଗ ଦରକାର କହିଦିଅନ୍ତି, ଏବଂ ବିଧି ଧୀରସ୍ଥିର ଓ ନିଜସ୍ୱ ଭାବେ ହୁଏ; ଅଗ୍ନି ବିଧି ଦରକାର ନଥିବାରୁ ଫ୍ଲାଟରେ ମଧ୍ୟ ଗୋଟିଏ ସଫା ସ୍ଥାନ ଛଡ଼ା ଆଉ କୌଣସି ଅସୁବିଧା ନାହିଁ। ମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଲିଙ୍ଗରେ ଅଭିଷେକ ହୁଏ - ଏହା ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, କିନ୍ତୁ ମନ୍ଦିରର ସମୟସୂଚୀ ଅନୁସାରେ ହୁଏ ଏବଂ ଅନେକ ସମୟରେ ଅନ୍ୟ ଭକ୍ତଙ୍କ ସହ ମିଶି ହୁଏ। ଯଦି କୁଣ୍ଡଳୀ ଦେଖାଇବା ପରେ ଆପଣ ଏହା କରୁଛନ୍ତି (ଗ୍ରହ ଦୋଷର ପ୍ରତିକାର ଭାବେ), ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ଜଣାନ୍ତୁ - ସେହି ଅନୁସାରେ ସଂକଳ୍ପ ଓ କେଉଁ ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯିବ ତାହା ବଦଳାଯାଏ।
ଆମେ କିପରି ଯାଞ୍ଚ କରୁ: ଆମ ଗାଇଡରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ତିଥି ଓ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ସମୟ ପ୍ରକାଶ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ପଞ୍ଜିକା ସହ ମିଳାଇ ଦେଖାଯାଏ, ଏବଂ ବ୍ୟାବହାରିକ କଥା - ସାମଗ୍ରୀ, କେତେ ସମୟ ଲାଗେ, ଦକ୍ଷିଣା - Purohit.app ରେ ହୋଇଥିବା ପ୍ରକୃତ ବୁକିଂ ଉପରେ ଆଧାରିତ। ପରମ୍ପରା ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଅନୁସାରେ ଭିନ୍ନ ହୁଏ; ଆପଣଙ୍କ ପୁରୋହିତଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ହିଁ ମାନ୍ୟ। ଏହି ପୃଷ୍ଠାଟି ଆମର ଇଂରାଜୀ ଗାଇଡର ଅନୁବାଦ। ଏଠାରେ କିଛି ଭିନ୍ନ ଲାଗିଲେ, ଇଂରାଜୀ ପୃଷ୍ଠାକୁ ହିଁ ଠିକ ବୋଲି ଧରନ୍ତୁ।