పురోహితులు కావడం ఎలా: కోర్సులు, ఫీజులు, పని
పురోహితులు మూడు మార్గాల్లో ఏదో ఒకదాని ద్వారా నేర్చుకుంటారు: పురోహితులైన తండ్రి లేదా బంధువు దగ్గర ఇంట్లోనే, చిన్నతనం నుంచే వేద పాఠశాలలో, లేదా పెద్దయ్యాక కర్మకాండ కోర్సు చేసి, పనిలో ఉన్న పురోహితులకు కొన్నేళ్లు సహాయకుడిగా ఉండి. ఏ మార్గమైనా, అసలు ఆచరణ నేర్చుకునేది నిజమైన పూజల్లోనే. పురోహితులను చాలా పేర్లతో పిలుస్తారు: ఉత్తరాదిలో పండిత్ జీ, మహారాష్ట్రలో భట్జీ, గుజరాత్లో గోర్ మహారాజ్, బెంగాల్లో పురోహిత్ మొశాయ్, తమిళనాడులో వాధ్యార్ లేదా శాస్త్రిగళ్, కర్ణాటకలో పురోహితరు. కానీ శిక్షణ దాదాపు ఒకేలా ఉంటుంది. 2026-27లో నడుస్తున్న కోర్సులను, వాటి ఫీజు, వ్యవధి, ఎవరు చేరవచ్చు అనే వివరాలతో ఈ గైడ్ ఇస్తుంది; ఇవి ప్రతి సంస్థ సొంత ప్రకటన నుంచి తీసుకున్నవి. ఆ తర్వాత కొత్త పురోహితులకు మొదటి బుకింగ్లు ఎలా వస్తాయో వివరిస్తుంది.
పురోహితులు ఏమేమి నేర్చుకోవాలి
ప్రజల ఇళ్లలో పురోహితులు చేసే పని కర్మకాండ, అంటే కర్మలు జరిపించడం. ఏ కోర్సు అయినా, నేర్చుకోవాల్సినవి దాదాపు ఇవే:
- నిత్య పూజ, సాధారణంగా చేసే పూజలు: గణపతి పూజ (ఉత్తరాదిలో గౌరీ-గణేశ పూజ), పుణ్యాహవాచనం (స్వస్తి-పుణ్యాహవాచన్), కలశ స్థాపన, సత్యనారాయణ వ్రతం, గృహప్రవేశం, వాస్తు శాంతి.
- సంస్కారాలు: నామకరణం, అన్నప్రాశన, ఉపనయనం, వివాహం, మీ సంప్రదాయం పాటించే పద్ధతిలో.
- హోమం: అగ్నిని ఏర్పాటు చేసి కాపాడుకోవడం, ఆహుతుల క్రమం, గణపతి హోమం, నవగ్రహ హోమం వంటి సాధారణ హోమాలు.
- శ్రాద్ధం, అంత్యేష్టి: మరణం తర్వాత చేసే కర్మలు, ఏటా చేసే శ్రాద్ధం; ఇవి ఎప్పుడో ఒకప్పుడు ప్రతి ఒక్కరికీ అవసరమవుతాయి.
- సంస్కృతం, ఉచ్చారణ, మంత్రాలు సరిగ్గా పలకడానికి; ఒక తేదీని చదివి, ఏ కర్మ ఎప్పుడు చేయవచ్చో తెలుసుకునేంత పంచాంగం, ముహూర్తం.
వివరాలు సంప్రదాయాన్ని బట్టి మారుతాయి: స్మార్త, మాధ్వ, శ్రీవైష్ణవ లేదా ఆర్యసమాజ్ పురోహితులు ఒక్కొక్కరూ తమ సొంత ప్రయోగాన్ని (దశలవారీగా చెప్పే కర్మ గ్రంథం) పాటిస్తారు; ఉత్తరాదిలో దీన్ని పద్ధతి అంటారు. శిక్షణ, సంప్రదాయాలు ఎలా వేరుగా ఉంటాయో పురోహితులు ఏం చేస్తారు అనే మా గైడ్ వివరిస్తుంది.
చిన్నతనం నుంచే: వేద పాఠశాలలు
సంప్రదాయ మార్గం బాల్యంలోనే మొదలవుతుంది. అక్కడే ఉండి చదువుకునే పాఠశాలలో పిల్లలు ఒక వేదాన్ని కంఠస్థం చేసి, ఎన్నో ఏళ్లపాటు కర్మలు నేర్చుకుంటారు.
- టీటీడీ వేద పాఠశాలలు (తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానాలు) ఉపనయనం అయిన పిల్లలను చేర్చుకుంటాయి. 2025-26 ప్రకటనలో తిరుమలలోని ధర్మగిరి, కీసరగుట్ట, విజయనగరం సహా ఆరు కేంద్రాలు ఉన్నాయి; ఒక్కో కోర్సుకు ఏ తరగతి, ఏ వయసు కావాలో tirumala.org లో చూడమని ఆ ప్రకటన సూచించింది.
- శృంగేరి, కంచి మఠాలకు అనుబంధంగా ఉన్న పాఠశాలలు సుమారు 8 ఏళ్ల వయసు నుంచి పిల్లలను అక్కడే ఉండి చదువుకునే విద్యార్థులుగా కొన్నేళ్ల పాటు చేర్చుకుంటాయి; కొన్ని అసలు ఏ ఫీజూ తీసుకోవు.
- మహర్షి సాందీపని రాష్ట్రీయ వేదవిద్యా ప్రతిష్ఠాన్ (ఉజ్జయిని) వేద పాఠశాలల కోసం గుర్తింపు పొందిన బోర్డును నడుపుతుంది: దాని 5 ఏళ్ల వేద భూషణ్ కోర్సును 10వ తరగతితో సమానంగా పరిగణిస్తారు.
పెద్దల కోసం కోర్సులు, ఫీజులతో
బడి వయసు దాటినవారి కోసం పార్ట్టైమ్, దూరవిద్య, ఆన్లైన్ కోర్సులు ఉన్నాయి. కింద ఇచ్చిన ఫీజులు ప్రతి సంస్థ సొంత ప్రకటన లేదా ప్రాస్పెక్టస్ నుంచి తీసుకున్నవి. 2026-27 అడ్మిషన్లు జూన్, జూలై 2026లో మొదలయ్యాయి; కొన్ని దూరవిద్య కోర్సులు అక్టోబర్ వరకు దరఖాస్తులు తీసుకుంటాయి. అందుకే దరఖాస్తు చేసే ముందు తాజా ప్రకటన చూసుకోండి.
| కోర్సు | ఎక్కడ, ఎలా | ఫీజు | వ్యవధి | ఎవరు చేరవచ్చు |
|---|---|---|---|---|
| కర్మకాండలో సర్టిఫికెట్ | జాతీయ సంస్కృత విశ్వవిద్యాలయం, తిరుపతి; క్యాంపస్లో, సాయంత్రాలు, వారానికి మూడు రోజులు, సంస్కృతం, తెలుగులో బోధన | ₹1,460, దరఖాస్తుకు అదనంగా ₹300; పరీక్ష ఫీజు వేరు | 6 నెలల నుండి 2 ఏళ్లు | కొంత సంస్కృతంతో 10వ తరగతి; వయోపరిమితి లేదు |
| కర్మకాండలో డిప్లొమా, పీజీ డిప్లొమా | జాతీయ సంస్కృత విశ్వవిద్యాలయం, తిరుపతి; క్యాంపస్లో, సాయంత్రం 6 నుండి రాత్రి 8 వరకు | ₹2,910, ₹4,360 | 1 నుండి 2 ఏళ్లు, 2 నుండి 4 ఏళ్లు | సర్టిఫికెట్ (లేదా ప్రాక్-శాస్త్రి), ఆ తర్వాత డిప్లొమా |
| కర్మకాండ, పౌరోహిత్యంలో పీజీ డిప్లొమా | కేంద్రీయ సంస్కృత విశ్వవిద్యాలయం, భోపాల్, జైపూర్, లక్నో సహా తొమ్మిది క్యాంపస్లలో; క్యాంపస్లో సాయంత్రం 5 నుండి 7 వరకు, వారానికి కనీసం రెండు రోజులు, లేదా క్యాంపస్ నిర్ణయించే సమయాల్లో ఆన్లైన్లో, క్యాంపస్లో నాలుగు వారాల ప్రత్యక్ష తరగతులతో | ఫీజు గ్రూపును బట్టి ₹5,000 లేదా ₹7,000 | 1 ఏడాది | డిగ్రీ పూర్తి చేసినవారు (శాస్త్రి లేదా బీఏ) |
| వేద, కర్మకాండ, అర్చక కోర్సులు | సంపూర్ణానంద సంస్కృత విశ్వవిద్యాలయం, వారణాసి; ఆన్లైన్లో, సాయంత్రం 6 నుండి రాత్రి 10 వరకు | ₹1,000 (3 నెలలు), ₹1,500 (6 నెలలు), ₹2,000 (12 నెలల డిప్లొమా) | 3 నుండి 12 నెలలు | సర్టిఫికెట్లకు 10వ తరగతి, డిప్లొమాకు 12వ తరగతి; వయోపరిమితి లేదు |
| వైదిక కర్మకాండలో సర్టిఫికెట్, డిప్లొమా | ఉత్తరాఖండ్ ఓపెన్ యూనివర్సిటీ; దూరవిద్య, హిందీలో | ₹1,600, ₹2,100, అదనంగా అడ్మిషన్ సమయంలో ₹150, ₹500 డిగ్రీ ఫీజు | 6 నుండి 12 నెలలు, 1 నుండి 3 ఏళ్లు | సర్టిఫికెట్కు 10వ తరగతి, డిప్లొమాకు 12వ తరగతి |
| పౌరోహిత్యంలో, కర్మకాండలో డిప్లొమాలు | కవికులగురు కాళిదాస సంస్కృత విశ్వవిద్యాలయం, రామ్టెక్; దూరవిద్య | అడ్మిషన్ పోర్టల్లో చూడండి | అడ్మిషన్ పోర్టల్లో చూడండి | 12వ తరగతి |
| సనాతన ధర్మ పౌరోహిత్య పద్ధతిలో సర్టిఫికెట్ | భారతీయ విద్యా భవన్, ఢిల్లీ; ఆన్లైన్లో, ఇంగ్లీష్, హిందీలో | ప్రకటించలేదు | 45 గంటలు | 10వ తరగతి; ఏ దేశం వారైనా చేరవచ్చు |
| పురోహిత్ సహాయక్ (స్కిల్ ఇండియా అర్హత) | మహర్షి సాందీపని రాష్ట్రీయ వేదవిద్యా ప్రతిష్ఠాన్, ఉజ్జయిని ఇస్తుంది; 110 గంటల సిద్ధాంతం, 100 గంటల ప్రాక్టికల్, 30 గంటల ఉద్యోగార్హత నైపుణ్యాలు, 30 గంటలు పని దగ్గర శిక్షణ; బ్యాచ్లు ఎక్కడ నడుస్తున్నాయో ప్రతిష్ఠాన్నే అడగండి | ప్రకటించలేదు | 270 గంటలు | 10వ తరగతి, లేదా 3 ఏళ్ల అనుభవంతో 8వ తరగతి |
| అర్చకుల శిక్షణ | తమిళనాడు దేవాదాయ శాఖ ఆలయ పాఠశాలలు, మదురై, పళని, తిరుచెందూర్, తిరువణ్ణామలై, చెన్నై, శ్రీరంగంలో; అక్కడే ఉండి, భోజనం, వసతితో | ఫీజు లేదు; 2025-26 ప్రకటనలో నెలకు ₹10,000 స్టైపెండ్ | 1 ఏడాది | హిందువులు, 8వ తరగతి ఉత్తీర్ణులు, వయసు 14 నుండి 24, అన్ని కులాలవారికీ అవకాశం |
సర్టిఫికెట్ కర్మల క్రమాన్ని నేర్పుతుంది. కానీ పనిలో ఉన్న పురోహితుల పక్కన నిలబడి నిజమైన పూజల్లో పాల్గొనడానికి అది ప్రత్యామ్నాయం కాదు; అసలు ఆచరణ నేర్చుకునేది అక్కడే.
పనిలో ఉన్న పురోహితుల పక్కన నేర్చుకోవడం
మీరు ఎలా చదువుకున్నా, మీ సంప్రదాయానికే చెందిన అనుభవం ఉన్న పురోహితులను, వారికి సహాయకుడిగా ఉండవచ్చా అని అడగండి. గృహప్రవేశాల్లో, పెళ్లిళ్లలో, శ్రాద్ధాల్లో సామగ్రి మోయడం, కలశం, హోమ కుండం సిద్ధం చేయడం, వారితో కలిసి మంత్రాలు చెప్పడం - ఆచరణ నేర్చుకునేది ఇలాగే: నిజమైన ఇంట్లో ఒక్కో భాగానికి ఎంత సమయం పడుతుంది, ముహూర్తం దగ్గరగా ఉన్నప్పుడు ఏం చేయాలి, పూజ చేస్తున్నవారికి ఒక దశను ఎలా వివరించాలి. కొత్త పురోహితులకు నలుగురిలో గుర్తింపు వచ్చేది కూడా సహాయకుడిగా ఉండటం వల్లే.
సర్టిఫికెట్ తప్పనిసరా?
ఎవరి ఇంట్లోనైనా పూజ జరిపించడానికి చట్టప్రకారం ఏ సర్టిఫికెట్ అవసరం లేదు. ప్రజలు పురోహితులను ఎవరో చెప్పిన సిఫారసును బట్టి, వారు పూజ జరిపించే తీరును బట్టి, ఇతరులు వారి గురించి రాసిన రివ్యూలను బట్టి ఎంచుకుంటారు. ఆలయ ఉద్యోగాల విషయం వేరు: రాష్ట్ర దేవాదాయ శాఖలు నడిపే ఆలయాలు తరచుగా ఆగమ శిక్షణ అడుగుతాయి; పైన చెప్పిన తమిళనాడు అర్చక పాఠశాలలు ఉన్నది అందుకే. అయినా సర్టిఫికెట్ కొత్త పురోహితులకు ఉపయోగపడుతుంది, ఎందుకంటే కొత్తవారిని ప్రజలు అడిగే మొదటి ప్రశ్నకు అది జవాబిస్తుంది: మీరు ఎక్కడ నేర్చుకున్నారు?
మొదటి బుకింగ్లు పొందడం
మీకు మొదటి పని మీరు సహాయకుడిగా ఉన్న పురోహితుల నుంచి, మీరిద్దరూ కలిసి పూజలు చేసిన వారి నుంచి వస్తుంది. మిమ్మల్ని ఇంకా తెలియనివారికి కనిపించాలంటే:
- Purohit.appలో మీ పేరు నమోదు చేసుకోండి. మీ నగరంలో, లేదా దానికి సుమారు 50 కి.మీ. దూరంలో ఎవరైనా పూజ కావాలని అడిగితే, ఆ అభ్యర్థన మీకు Purohit యాప్లో వస్తుంది; మీకు అనుకూలమైనవి మీరు తీసుకుని, పూజ గురించి, దక్షిణ గురించి నేరుగా ఆ వ్యక్తితోనే మాట్లాడుకుంటారు. Purohit.app మిమ్మల్ని ఉద్యోగంలో పెట్టుకునే సంస్థ కాదు, జీతం ఏమీ ఇవ్వదు.
- మీరు చేసే పూజలు, వాటిని ఏ భాషల్లో జరిపిస్తారో చూపించే ఒక పేజీని షేర్ చేయడానికి సిద్ధంగా ఉంచుకోండి; ప్రతి పూజ బాగా జరిగిన తర్వాత రివ్యూ ఇవ్వమని అడగండి.
- పండితులుగా ఎక్కువ పూజా బుకింగ్లు ఎలా పొందాలి అనే మా గైడ్ చదవండి; అందులో WhatsApp, సిఫారసులు, రివ్యూల గురించి వివరంగా ఉంది.
మేము ఎలా సరిచూస్తాం: మా వ్యాసాల్లోని తేదీలు, ముహూర్తాలను ప్రచురించే ముందు పంచాంగంతో సరిచూస్తాం, ఆచరణ వివరాలు - సామగ్రి, సమయం, దక్షిణ - Purohit.app లో జరిగిన నిజమైన బుకింగ్ల ఆధారంగా ఉంటాయి. ఆచారాలు సంప్రదాయాన్ని బట్టి మారుతాయి; మీ పురోహితుల సలహాయే ప్రమాణం. ఈ పేజీ మా ఇంగ్లీష్ వ్యాసానికి అనువాదం. ఎక్కడైనా తేడా కనిపిస్తే, ఇంగ్లీష్ పేజీనే ప్రమాణంగా తీసుకోండి.