ధన త్రయోదశి 2026 (నవంబర్ 6): ముహూర్తం, యమదీపం ఎందుకు

ధన త్రయోదశి 2026 నవంబర్ 6, 2026 శుక్రవారం వస్తుంది; ఐదు రోజుల దీపావళి పండుగ దీనితోనే మొదలవుతుంది. ధన త్రయోదశి లక్ష్మీ పూజను ప్రదోష కాలంలో, అంటే సూర్యాస్తమయం తర్వాత వచ్చే సంధ్యా సమయంలో చేస్తారు; ఢిల్లీలో ఇది సాయంత్రం 5:33 నుండి రాత్రి 8:09 వరకు (IST) ఉంటుంది. ఇందులోనే వృషభ లగ్నంలో వచ్చే అత్యంత శుభప్రదమైన పూజా సమయం సుమారు సాయంత్రం 6:03 నుండి రాత్రి 7:58 వరకు. త్రయోదశి తిథి ఉదయం సుమారు 10:31కి మొదలైన తర్వాత రోజంతా బంగారం, వెండి, పాత్రలు కొనుక్కోవచ్చు.

ధన త్రయోదశి అంటే ఏమిటి, ఎందుకు ముఖ్యం?

ధన్‌తేరస్ అని ఎక్కువగా వినిపించే ఈ పండుగ సరైన పేరు ధన త్రయోదశి. ఇది కార్తీక మాస కృష్ణ పక్షంలో పదమూడవ తిథి (ఉత్తర భారత పూర్ణిమాంత గణన ప్రకారం; తెలుగు పంచాంగంలో ఇది ఆశ్వయుజ బహుళ త్రయోదశి). పేరులో ధన అంటే సంపద, త్రయోదశి అంటే పదమూడవ రోజు. దీపావళి దీపాలు మొదటిసారి వెలిగించే రోజు ఇదే, కొత్త కొనుగోళ్లకు ప్రత్యేక శుభం ఉంటుందని భావించే రోజు ఇదే, ముగ్గురు దేవతలను కలిపి పూజించే రోజు కూడా ఇదే:

• ధన్వంతరి భగవానుడు, దేవతల వైద్యుడు; క్షీరసాగర మథనంలో అమరత్వాన్నిచ్చే అమృతం నిండిన కలశంతో ఉద్భవించాడు. ధన త్రయోదశిని ఆయన జన్మదినంగా జరుపుకుంటారు; భారత ప్రభుత్వం 2024 వరకు ఈ రోజును జాతీయ ఆయుర్వేద దినోత్సవంగా పాటించింది, 2025 నుండి ఆ దినోత్సవాన్ని సెప్టెంబర్ 23న జరుపుతున్నారు. ధన్వంతరిని ప్రార్థించడం అంటే ఆరోగ్యం కోసం ప్రార్థించడం; మొదటి సంపద, నిజమైన సంపద ఆరోగ్యమే.
• కుబేరుడు, దేవతల కోశాధికారి, విశ్వంలోని సంపదకు కాపలాదారు. ఆర్థిక స్థిరత్వం కోసం, సంపాదించినదాన్ని కాపాడుకునే వివేకం కోసం ఆయనను పూజిస్తారు.
• లక్ష్మీదేవి, ఐశ్వర్యానికి అధిదేవత; ఆమెకు స్వాగతం ధన త్రయోదశి నాడు మొదలై, రెండు రోజుల తర్వాత దీపావళి రాత్రి జరిగే లక్ష్మీ పూజతో పతాక స్థాయికి చేరుతుంది.

ఈ రోజు ఇచ్చే సందేశం సంపూర్ణ ఐశ్వర్యం: ధన్వంతరి నుండి ఆరోగ్యం, కుబేరుడి నుండి భద్రత, లక్ష్మీదేవి నుండి సమృద్ధి.

ధన త్రయోదశి 2026: తేదీ, పూజ ముహూర్తం

సందర్భం	సమయం (2026, IST)
ధన త్రయోదశి తేదీ	శుక్రవారం, నవంబర్ 6, 2026
త్రయోదశి తిథి ప్రారంభం	నవంబర్ 6, ఉదయం సుమారు 10:31
త్రయోదశి తిథి ముగింపు	నవంబర్ 7, ఉదయం సుమారు 10:48
ప్రదోష కాలం (ఢిల్లీ)	నవంబర్ 6, సాయంత్రం 5:33 నుండి రాత్రి 8:09 వరకు
ధన త్రయోదశి పూజ ముహూర్తం (ఢిల్లీ)	సాయంత్రం 6:03 నుండి రాత్రి 7:58 వరకు, ప్రదోష కాలంలో వచ్చే వృషభ లగ్న సమయం
యమదీపం	నవంబర్ 6 సూర్యాస్తమయం తర్వాత, ప్రదోష కాలంలో

రెండు విషయాలు గుర్తుంచుకోండి. మొదటిది, ఈ పూజ సాయంత్రం చేసేది: ప్రదోష కాలంతో పాటు వృషభ లగ్నం, అంటే స్థిర లగ్నం, కలిసిన సమయాన్ని శ్రేష్ఠంగా భావిస్తారు; స్థిర లగ్నంలో పూజిస్తే లక్ష్మీదేవి ఇంట్లో స్థిరంగా నిలుస్తుందని నమ్మకం. రెండోది, ఈ సమయాలు ఢిల్లీకి సంబంధించినవి; దేశమంతటా సూర్యాస్తమయ సమయం మారుతుంది; మీ నగర సూర్యాస్తమయ సమయాన్ని మా రోజువారీ పంచాంగం ఇస్తుంది, మొదటి దీపం వెలిగించే ముందు ముహూర్త సమయాన్ని మీ పురోహితులు నిర్ధారించగలరు.

ధన త్రయోదశి నాడు ఏమి కొనాలి, ఎందుకు

ధన త్రయోదశి నాడు ఏదైనా కొత్తది కొనడం లక్ష్మీదేవిని ఆహ్వానించడమే - ఇంట్లోకి సంపద అడుగుపెడుతోందనే సూచన. ఎక్కువమంది కొనే వాటితో మొదలుపెట్టి, సంప్రదాయంగా కొనేవి సుమారుగా ఇవి:

• బంగారం. ధన త్రయోదశి నాడు కొనే సంప్రదాయ వస్తువు ఇదే, చిన్న నాణెం నుండి నగల వరకు. బంగారం సాక్షాత్తూ లక్ష్మీదేవి స్వరూపం, ఎప్పటికీ తరిగిపోని కొనుగోలు అని భావిస్తారు. చిన్న నాణెం కొన్నా సంప్రదాయాన్ని పాటించినట్టే.
• వెండి. నాణేలు, దీపాలు, లేదా లక్ష్మీదేవి, గణపతి చిన్న విగ్రహాలు. వెండి చంద్రుడికి, ప్రశాంతమైన, నిలకడైన ఐశ్వర్యానికి సంబంధించినదని భావిస్తారు.
• కొత్త పాత్రలు. అన్నిటికంటే విస్తృతంగా ఉన్న ఆచారం ఇది. ఇత్తడి, రాగి లేదా స్టీలు పాత్రలు కొంటారు; ముఖ్యమైన విషయం, వాటిని ఎప్పుడూ ఖాళీగా ఇంటికి తీసుకురారు. సమృద్ధి ఖాళీగా కాకుండా నిండుగా ఇంట్లోకి రావాలని కొత్త పాత్రను బియ్యం, నీళ్లు లేదా ఏదైనా తీపితో నింపి తీసుకురండి.
• కొత్త చీపురు. చాలామందికి ఆశ్చర్యంగా అనిపిస్తుంది, కానీ చీపురు ఇంట్లోంచి దారిద్ర్యాన్ని, అంటే పేదరికాన్ని, మురికిని తొలగిస్తుంది కాబట్టి దాన్ని లక్ష్మీ స్వరూపంగా భావిస్తారు. ధన త్రయోదశి నాడు చీపురు కొనడం పాతదైన, గౌరవనీయమైన ఆచారం.
• గోమతి చక్రాలు, ధనియాలు. చాలా కుటుంబాల్లో గోమతి చక్రాలు, ధనియాలు కొంటారు; పెరిగే సంపదకు గుర్తుగా దీపావళి తర్వాత ఆ ధనియాలను మట్టిలో నాటుతారు.
• వాహనాలు, ఆస్తులు, ఎలక్ట్రానిక్స్. అదే భావనకు ఆధునిక రూపాలు; శుభం కోసం పెద్ద కొనుగోళ్లను ధన త్రయోదశి నాడు చేయడం సాధారణం.

ధన త్రయోదశి నాడు ఏమి కొనకూడదు

ఈ ఒక్క రోజుకు కొన్ని కొనుగోళ్లు అశుభమని కూడా సంప్రదాయం చెబుతుంది:

• ఇనుము, స్టీలు వస్తువులను మాత్రమే విడిగా కొనడం, ముఖ్యంగా కత్తులు, కత్తెరల వంటి పదునైన వస్తువులు; వీటిని శనితో ముడిపెడతారు, ఐశ్వర్యాన్ని కోసేస్తాయని భావిస్తారు. ఈ రోజుల్లో స్టీలు పాత్రలను అందరూ కొంటున్నా, చాలా కుటుంబాలు ఇప్పటికీ ఇత్తడి లేదా రాగికే మొగ్గు చూపుతాయి.
• నలుపు రంగు వస్తువులు, ఇవి పండుగ వెలుగును ప్రసరింపజేయకుండా పీల్చుకుంటాయని సంప్రదాయంగా భావిస్తారు.
• గాజు, పింగాణీ వస్తువులు, జ్యోతిష సంప్రదాయంలో వీటిని రాహువుతో, పెళుసుదనంతో ముడిపెడతారు.
• ఖాళీ పాత్రలు. పాత్రలు కొంటే, లోపల ఏదైనా ఉంచి ఇంటికి తీసుకురండి.
• వీలైనంత వరకు అప్పు చేసి ఏదీ కొనవద్దు. కష్టపడి సంపాదించిన ఐశ్వర్యాన్ని వేడుక చేసుకోవడమే ఈ రోజు ఉద్దేశం, కొత్త సంవత్సరాన్ని అప్పుతో మొదలుపెట్టడం కాదు.

వీటిని భయపడాల్సిన నియమాలుగా కాకుండా సంప్రదాయంగా చూడండి; అసలు విషయం మీ మనసులోని భావన. ధన త్రయోదశి నాడు మీరు ఇంటికి తెచ్చేది కుటుంబ శ్రేయస్సుకు చేసే ఒక సమర్పణలా ఉండాలి.

యమదీపం: మృత్యుదేవతకు ఒక దీపం

ధన త్రయోదశి సాయంత్రం మనసును కదిలించే ఒక ప్రత్యేకమైన ఆచారం ఉంది - యమదీపం. నాలుగు ముఖాల నూనె దీపాన్ని గానీ, ఒక సాధారణ ప్రమిదను గానీ వెలిగించి, ఇంటి ప్రధాన ద్వారం బయట, మృత్యుదేవత అయిన యముడి దిక్కు దక్షిణం వైపు తిప్పి ఉంచుతారు. ఈ ఆచారానికి ఆధారం స్కాంద పురాణంలోని ఒక శ్లోకం: ఈ త్రయోదశి నాడు చీకటి పడగానే యముడి కోసం ఇంటి బయట ఉంచే దీపం అకాల మృత్యువును దూరంగా ఉంచుతుంది. దానితో పాటు చెప్పే కథ ప్రజల్లో ప్రచారంలో ఉన్న కథే గానీ ఆ శ్లోకంలో భాగం కాదు: పెళ్లైన నాలుగో రాత్రి పాము కాటుతో మరణిస్తాడని హిమ రాజు కొడుకుకు విధిరాత ఉండేది; అతని భార్య ఇంటి చుట్టూ దీపాలు వెలిగించి, రాత్రంతా అవి ఆరిపోకుండా చూసింది, పాము రూపంలో వచ్చిన యముడు ఆ వెలుగుకు కళ్లు చెదిరి లోపలికి రాలేక వెనుదిరిగి వెళ్లిపోయాడు. కుటుంబంలో ఎవరికీ అకాల మృత్యువు రాకూడదని ప్రార్థిస్తూ యమదీపం వెలిగిస్తారు. యముడికే నేరుగా దీపం సమర్పించే ఆచారాల్లో అత్యంత ప్రసిద్ధమైనది ఇదే; దీన్ని ప్రదోష కాలంలో, సూర్యాస్తమయం అయిన వెంటనే చేయాలి.

ఇంట్లో ధన త్రయోదశి పూజా విధానం

సాయంత్రం చేసే పూజకు సరళమైన, సరైన క్రమం ఇది. విధానం అంటే పూజ చేసే పద్ధతి.

1. పూజ చేసే చోటును, ఇంటి ప్రధాన ద్వారాన్ని శుభ్రం చేయండి; చిన్న ముగ్గు వేసి, శుభ్రమైన ఎరుపు లేదా పసుపు వస్త్రం పరిచిన చెక్క పీటను (తక్కువ ఎత్తు ఉండే వేదిక) ఉంచండి.
2. పీట మీద లక్ష్మీదేవి, గణపతి, ధన్వంతరి విగ్రహాలు లేదా చిత్రపటాలు ఉంచండి. కుబేరుడికి ప్రతీకగా వెండి లేదా కంచు కుబేర ప్రతిమను, లేదా ఒక తాళంచెవినో, డబ్బుల పెట్టెనో ఉంచవచ్చు.
3. నెయ్యి దీపం, అగరుబత్తి వెలిగించండి. సంకల్పం చెప్పుకోండి, అంటే పూజ ఉద్దేశాన్ని లాంఛనంగా చెప్పడం: మీ పేరు, మీ ఊరు, తేదీ, మీ కుటుంబ ఆరోగ్యం, ఐశ్వర్యం కోసం చేస్తున్న ప్రార్థన.
4. ప్రతి హిందూ పూజ విఘ్నాలను తొలగించే గణపతితోనే మొదలవుతుంది కాబట్టి, గణపతికి చిన్న ప్రార్థనతో పూజ ప్రారంభించండి.
5. ఆ రోజు కొన్న కొత్త వస్తువులను - బంగారం, వెండి లేదా పాత్రలను - పసుపు, కుంకుమ, అక్షతలతో (విరగని బియ్యం) పీఠం దగ్గర సమర్పించండి.
6. పూలు, పండ్లు, మిఠాయిలు లేదా డ్రై ఫ్రూట్స్ వంటి సాధారణ నైవేద్యం సమర్పించండి. చాలా ప్రాంతాల్లో ధనియాలను ఉడికించి బెల్లంతో కలిపి ధన త్రయోదశి నైవేద్యంగా పెట్టడం సంప్రదాయం.
7. ఆరోగ్యం కోసం ధన్వంతరి మంత్రాన్ని, లక్ష్మీదేవికి, కుబేరుడికి ప్రార్థనలను పఠించండి. ఇంట్లో భక్తితో చేసే సాధారణ పారాయణం చాలు.
8. లక్ష్మీదేవికి, ధన్వంతరికి హారతి ఇచ్చి, తర్వాత ప్రధాన ద్వారం బయట దక్షిణం వైపు యమదీపం వెలిగించండి.
9. మీ కుటుంబ సంప్రదాయంలో ఉంటే ఇంటి చుట్టూ 13 దీపాలు వెలిగించి, ప్రసాదం పంచండి.

పూజను పూర్తిగా శాస్త్రోక్తంగా జరిపించుకోవాలనుకుంటే, లేదా ధన త్రయోదశితో పాటు కొత్త ఇంటికి గానీ వ్యాపారానికి గానీ లక్ష్మీ పూజ కూడా చేయాలనుకుంటే, ధ్రువీకరించిన పురోహితులను అడగవచ్చు; అనుభవం ఉన్న పురోహితులు మీ ఇంటికి వచ్చి పూజ జరిపిస్తారు. Purohit.app బెంగళూరు, హైదరాబాద్, ముంబై, ఢిల్లీ, పుణె, చెన్నై నగరాల్లో సేవలు అందిస్తోంది.

ఐదు రోజుల దీపావళిలో ధన త్రయోదశి

ధన త్రయోదశి పండుగలో 1వ రోజు. తర్వాత నవంబర్ 7 శనివారం నరక చతుర్దశి లేదా ఛోటీ దీపావళి, ప్రధానమైన దీపావళి లక్ష్మీ పూజ నవంబర్ 8 ఆదివారం, నవంబర్ 10 మంగళవారం గోవర్ధన పూజ, నవంబర్ 11 బుధవారం భాయ్ దూజ్. ధన త్రయోదశి నాడు చేసే కొనుగోళ్లు, శుభ్రత అన్నీ ప్రధానమైన రాత్రికి సన్నాహాలే; ఈ రోజు కొన్న పాత్రే చాలాసార్లు దీపావళి లక్ష్మీ పూజలో కలశం, అంటే పవిత్ర జలం ఉంచే కుంభం, అవుతుంది. దీపావళి పూజ పూర్తి విధానం దశలవారీగా, కొనుగోళ్ల చెక్‌లిస్ట్ కోసం మా లక్ష్మీ పూజ విధానం, సామగ్రి గైడ్ చూడండి.

వివిధ ప్రాంతాలు ఈ రోజును, దీనికి ముందు రోజును కూడా తమదైన రీతిలో జరుపుకుంటాయి:

• మహారాష్ట్ర, గుజరాత్: ధన త్రయోదశికి ముందు వచ్చే ద్వాదశి నాడు వసు బారస్‌తో (గుజరాత్‌లో వాఘ్ బారస్) దీపావళి మొదలవుతుంది; ఆ రోజు ఆవులకు, దూడలకు స్నానం చేయించి, అలంకరించి, మేత పెడతారు.
• కర్ణాటక: ఈ త్రయోదశి నీరు తుంబువ హబ్బ, అంటే నీళ్లు నింపే పండుగ: స్నానాల గదులను, నీటి పాత్రలను తోమి, స్నానపు నీళ్ల పెద్ద గంగాళాలకు పసుపు, కుంకుమ పెట్టి, నరక చతుర్దశి నాటి నూనె స్నానం కోసం నీళ్లు నింపుతారు.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

2026లో ధన త్రయోదశి ఏ తేదీన?

ధన త్రయోదశి 2026 నవంబర్ 6, 2026 శుక్రవారం. త్రయోదశి తిథి ఆ రోజు ఉదయం సుమారు 10:31కి మొదలై నవంబర్ 7 ఉదయం సుమారు 10:48కి ముగుస్తుంది.

2026లో ధన త్రయోదశి పూజ ముహూర్తం ఎప్పుడు?

పూజను ప్రదోష కాలంలో చేస్తారు; ఢిల్లీలో నవంబర్ 6న ఇది సాయంత్రం 5:33 నుండి రాత్రి 8:09 వరకు (IST). ఇందులో ఉత్తమ సమయం సాయంత్రం 6:03 నుండి రాత్రి 7:58 వరకు, ప్రదోష కాలంలో వచ్చే వృషభ లగ్న సమయం. సమయాలు నగరాన్ని బట్టి మారుతాయి కాబట్టి మీ స్థానిక పంచాంగం చూడండి.

ధన త్రయోదశి 2026న బంగారం కొనడానికి ఉత్తమ సమయం ఏది?

నవంబర్ 6 ఉదయం సుమారు 10:31కి త్రయోదశి తిథి మొదలైన తర్వాత ఏ సమయమైనా కొనుగోళ్లకు శుభప్రదమే; తిథి నవంబర్ 7 ఉదయం మధ్య వరకు ఉంటుంది. సాయంత్రం ప్రదోష కాలం పూజ కోసమే.

ధన త్రయోదశి నాడు ధన్వంతరి, కుబేరుడు, లక్ష్మీదేవి ముగ్గురినీ ఎందుకు పూజిస్తారు?

ముగ్గురూ కలిసి సంపూర్ణ ఐశ్వర్యానికి ప్రతీక. దేవవైద్యుడైన ధన్వంతరి ఆరోగ్యాన్ని, దేవతల కోశాధికారి అయిన కుబేరుడు ఆర్థిక భద్రతను, లక్ష్మీదేవి సమృద్ధిని, అనుగ్రహాన్ని ఇస్తారు. ధన త్రయోదశిని ధన్వంతరి జయంతిగా, అంటే ఆయన జన్మదినంగా కూడా జరుపుకుంటారు.

ధన త్రయోదశి నాడు చీపురు ఎందుకు కొంటారు?

చీపురు ఇంట్లోంచి దారిద్ర్యాన్ని, అంటే పేదరికాన్ని, అశుద్ధిని ఊడ్చేస్తుంది కాబట్టి దాన్ని లక్ష్మీ స్వరూపంగా భావిస్తారు. ధన త్రయోదశి నాడు కొత్త చీపురు కొనడం లేమిని తొలగించి ఐశ్వర్యానికి చోటు కల్పించడానికి గుర్తు.

ధన త్రయోదశి నాడు ఏమి కొనకూడదు?

పదునైన ఇనుప వస్తువులు, నలుపు రంగు వస్తువులు, గాజు, ఖాళీ పాత్రలు కొనవద్దని సంప్రదాయం చెబుతుంది. కొత్త పాత్ర కొంటే ఖాళీగా కాకుండా బియ్యం, నీళ్లు లేదా ఏదైనా తీపితో నింపి ఇంటికి తీసుకురండి.

యమదీపం అంటే ఏమిటి, ఎప్పుడు వెలిగిస్తారు?

యమదీపం అంటే మృత్యుదేవత యముడికి సమర్పించే దీపం; ధన త్రయోదశి నాడు సూర్యాస్తమయం తర్వాత ప్రధాన ద్వారం బయట దక్షిణం వైపు తిప్పి ఉంచుతారు. కుటుంబాన్ని అకాల మృత్యువు నుండి కాపాడమని ప్రార్థిస్తూ దీన్ని వెలిగిస్తారు.

ధన త్రయోదశే దీపావళిలో మొదటి రోజా?

అవును. ఐదు రోజుల పండుగ ధన త్రయోదశితో మొదలవుతుంది; తర్వాత నవంబర్ 7న నరక చతుర్దశి, నవంబర్ 8న లక్ష్మీ పూజ, నవంబర్ 10న గోవర్ధన పూజ, నవంబర్ 11, 2026న భాయ్ దూజ్.