ਕੰਜਕ (ਕੰਨਿਆ ਪੂਜਾ): ਅਸ਼ਟਮੀ-ਨੌਮੀ ਦੀ ਵਿਧੀ

ਕੰਨਿਆ ਪੂਜਾ - ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੰਜਕ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਕੁਮਾਰੀ ਪੂਜਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ - ਛੋਟੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਮਾਂ ਦਾ ਜੀਉਂਦਾ-ਜਾਗਦਾ ਰੂਪ ਮੰਨ ਕੇ ਪੂਜਣ ਦੀ ਰਸਮ ਹੈ, ਜੋ ਨਵਰਾਤਰਿਆਂ ਦੀ ਅਸ਼ਟਮੀ ਜਾਂ ਨੌਮੀ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਅਜੇ ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੀਆਂ, ਰਵਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਦੋ ਤੋਂ ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਧੋਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਭੋਗ ਖੁਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਦੇ ਕੇ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਿੰਦੂ ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਆਪਣੇਪਨ ਵਾਲੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ: ਜਿਸ ਦੇਵੀ ਦੀ ਤੁਸੀਂ ਹਫ਼ਤਾ ਭਰ ਮੂਰਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਫ਼ਰਸ਼ 'ਤੇ ਚੌਂਕੜੀ ਮਾਰ ਕੇ ਬੈਠੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਲਵਾ ਮੰਗ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਗਾਈਡ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੀ ਭੋਗ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਜੀ ਦੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਨਵਰਾਤਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ਲਈ ਨਵਰਾਤਰੇ 2026 ਅਤੇ ਨਵਰਾਤਰੇ 2027 ਵੇਖੋ।

ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਿਉਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ

ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਨਵਰਾਤਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਅਧਿਆਵਾਂ (ਪੁਸਤਕ 3, ਅਧਿਆਇ 26-27) ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤਿਉਹਾਰ ਦੌਰਾਨ ਛੋਟੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਮੰਨ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਉੱਥੇ ਨਵਰਾਤਰਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤਾਂ ਹੀ ਪੂਰੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪੂਜਨ, ਹੋਮ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭੋਜਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਮਾਰੀ ਪੂਜਾ ਵੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ। ਪੁਰਾਣ ਹਰ ਉਮਰ ਲਈ ਇੱਕ ਰੂਪ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਕੁੜੀ ਕੁਮਾਰੀ, ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਤ੍ਰਿਮੂਰਤੀ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਕੁੜੀ ਸੁਭਦਰਾ ਤੱਕ। ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਘਰ ਉਮਰਾਂ ਦਾ ਇੰਨੀ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਹਿਸਾਬ ਰੱਖਦੇ ਹਨ; ਰਸਮ ਦਾ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੁੜੀਆਂ ਜੋ ਵੀ ਹੋਣ, ਉਸ ਘੜੀ ਲਈ ਉਹ ਦੇਵੀ ਮਾਂ ਹਨ।

ਕੰਜਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਵਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਮੁੰਡਾ ਵੀ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਉਹ ਦੇਵੀ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਭੈਰੋਂ ਜਾਂ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦਾ ਰੂਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਲੰਗੂਰ ਜਾਂ ਲੰਗੂਰਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਗਿਣਤੀ ਨੌਂ ਕੁੜੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੁੰਡਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੱਤ, ਪੰਜ ਜਾਂ ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ ਵੀ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹਨ। ਅਸਲ ਗੱਲ ਸਤਿਕਾਰ ਦੀ ਹੈ, ਗਿਣਤੀ ਦੀ ਨਹੀਂ।

ਅਸ਼ਟਮੀ ਜਾਂ ਨੌਮੀ?

ਦੋਵੇਂ ਦਿਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਚੋਣ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਘਰ ਦੇ ਰਿਵਾਜ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਘਰ ਅਸ਼ਟਮੀ ਦੀ ਸਵੇਰ ਕੰਜਕ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਅਸ਼ਟਮੀ ਦੇ ਹਵਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ। ਦੂਜੇ ਘਰ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜੋ ਪੂਰੇ ਨੌਂ ਦਿਨ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਨੌਮੀ ਨੂੰ ਨਵਰਾਤਰਿਆਂ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਵਜੋਂ ਕੰਨਿਆ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਖਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਆਪਣਾ ਵਰਤ ਖੋਲ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਘਰ ਦੋਵੇਂ ਦਿਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਤੁਹਾਡੀ ਰਵਾਇਤ ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਦਿਨ ਠੀਕ ਹੈ - ਪਹਿਲਾਂ ਘਰ ਦੇ ਵੱਡਿਆਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛੋ, ਅਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਰਿਵਾਜ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਟਮੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਮ ਚੋਣ ਹੈ।

ਕਿਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾਈਏ, ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ

ਕੁੜੀਆਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਂਢ-ਗੁਆਂਢ ਦੀਆਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ, ਜਾਂ ਘਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜਮਾਤਣਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦੇਣਾ ਵੀ ਰਸਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ - ਰਵਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ, ਆਪ ਜਾ ਕੇ, ਅਤੇ ਕੁੜੀ (ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ) ਨੂੰ ਸਮਾਂ ਦੱਸ ਕੇ। ਕੁਝ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਜੋ ਘਰ ਵਾਲੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਸਿੱਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ:

• ਕੰਜਕਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੱਦ ਲਓ। ਅਸ਼ਟਮੀ ਦੀ ਸਵੇਰ ਗਲੀ ਦੇ ਹਰ ਘਰ ਨੂੰ ਉਹੀ ਨੌਂ ਕੁੜੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁੜੀਆਂ ਅਕਸਰ ਚਾਰ-ਪੰਜ ਘਰਾਂ ਦਾ ਗੇੜਾ ਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੈਅ ਕਰ ਲਓ।
• ਛੋਟੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਮਾਂ ਜਾਂ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਾਲ ਆਏ ਵੱਡਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਬੈਠਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਰੱਖੋ।
• ਜਾਤ ਜਾਂ ਪਿਛੋਕੜ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਨਾ ਮੋੜੋ। ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਚੁਣੀਆਂ ਜਾਣ, ਇਸ ਦੇ ਨਿਯਮ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਤ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਪਰ ਅੱਜ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਘਰ ਹਰ ਕੰਜਕ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਆਪਣੇ ਦਾਇਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਪੂਜਾ, ਕਦਮ-ਦਰ-ਕਦਮ

• ਸੁਆਗਤ - ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਬੂਹੇ 'ਤੇ ਉਵੇਂ ਹੀ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਦੇਵੀਆਂ ਪਧਾਰ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ, ਕਈ ਵਾਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਰ੍ਹਾ ਕੇ ਅਤੇ ਸੰਖ ਵਜਾ ਕੇ।
• ਪਾਦ ਪ੍ਰਕਸ਼ਾਲਨ - ਘਰ ਵਾਲੇ ਹਰ ਕੁੜੀ ਦੇ ਪੈਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਂਦੇ ਹਨ (ਕੁਝ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਰਤਦੇ ਹਨ), ਪੂੰਝਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਪੈਰੀਂ ਹੱਥ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਰਸਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਵੁਕ ਪਲ ਹੈ: ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਇੱਕ ਬੱਚੀ ਅੱਗੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾਉਂਦਾ ਹੈ।
• ਤਿਲਕ ਅਤੇ ਕਲਾਵਾ - ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਕੁਮਕੁਮ ਜਾਂ ਰੋਲੀ ਦਾ ਤਿਲਕ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੁੱਟ 'ਤੇ ਲਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਗਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਵੀ ਤਿਲਕ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
• ਭੋਗ - ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰੀਆਂ ਜਾਂ ਚੌਕੀਆਂ 'ਤੇ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਭੋਜਨ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਲਵਾ, ਪੂੜੀ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਛੋਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ - ਹਲਕੇ ਮਸਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਸੁੱਕੇ ਛੋਲੇ। ਇਹ ਭੋਜਨ ਪਹਿਲਾਂ ਘਰ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗ ਲਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
• ਤੋਹਫ਼ੇ ਅਤੇ ਵਿਦਾਈ - ਹਰ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਤੋਹਫ਼ਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ: ਚੂੜੀਆਂ, ਵਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਲਿੱਪਾਂ, ਚੁੰਨੀ, ਕਾਪੀ-ਪੈਨਸਿਲ, ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਝ ਪੈਸੇ। ਕੁੜੀਆਂ ਘਰ ਨੂੰ ਅਸੀਸ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ - ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਘਰ ਵਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੈਰੀਂ ਹੱਥ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਵਿੱਚ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਮਰਾ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਲਵਾ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਉਕਤਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਭ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਅਤੇ ਹੋਣਾ ਵੀ ਇਵੇਂ ਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪੁਰੋਹਿਤ ਜੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ - ਅਤੇ ਘਰ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਕੰਜਕ

ਕੰਨਿਆ ਪੂਜਾ ਉਹਨਾਂ ਰਸਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ ਜੋ ਘਰ ਵਾਲੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਪ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ - ਪੈਰ ਧੋਣਾ, ਤਿਲਕ ਲਾਉਣਾ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਪਰੋਸਣਾ ਘਰ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਕਸਦ ਹੀ ਦੇਵੀ ਮਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਾਦੇ ਆਵਾਹਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸੇ ਮੰਤਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਘਰ ਵਾਲੇ ਪਰੋਸਦੇ ਹਨ, ਪੁਜਾਰੀ ਨਹੀਂ।

ਪੁਰੋਹਿਤ ਜੀ ਦੀ ਲੋੜ ਉਦੋਂ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੰਨਿਆ ਪੂਜਾ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਵੇ: ਘਰ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਟਮੀ ਜਾਂ ਨੌਮੀ ਦਾ ਹਵਨ, ਸੰਕਲਪ ਅਤੇ ਪਾਠ (ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦਾ ਪਾਠ) ਵਾਲੀ ਪੂਰੀ ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ, ਜਾਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਕੰਜਕ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਘਰ ਵਾਲੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕ੍ਰਮ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਪੁਰੋਹਿਤ ਜੀ ਹਵਨ ਅਤੇ ਆਵਾਹਨ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੈਰ ਧੋਣਾ ਤੇ ਭੋਜਨ ਪਰੋਸਣਾ ਫਿਰ ਵੀ ਘਰ ਵਾਲੇ ਆਪ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਨਾਲ ਹਵਨ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬੁੱਕ ਕਰ ਲਓ - ਅਸ਼ਟਮੀ ਅਤੇ ਨੌਮੀ ਦੀਆਂ ਸਵੇਰਾਂ ਸਾਰੇ ਨਵਰਾਤਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰੋਹਿਤ ਜੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੰਗ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਰਖੇ ਹੋਏ ਪੁਰੋਹਿਤ ਜੀ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਭੇਜ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ

ਇਲਾਕਾ	ਨਾਂ ਅਤੇ ਰੂਪ
ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ, ਦਿੱਲੀ	ਕੰਜਕ ਜਾਂ ਕੰਜਿਕਾ - ਅਸ਼ਟਮੀ ਦੀ ਸਵੇਰ, ਹਲਵਾ-ਪੂੜੀ-ਛੋਲੇ, ਲੰਗੂਰ ਮੁੰਡਾ, ਚੁੰਨੀ ਅਤੇ ਪੈਸਿਆਂ ਦੇ ਤੋਹਫ਼ੇ
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਬਿਹਾਰ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼	ਕੰਨਿਆ ਪੂਜਨ ਜਾਂ ਕੁਮਾਰੀ ਭੋਜ - ਅਸ਼ਟਮੀ ਜਾਂ ਨੌਮੀ, ਅਕਸਰ ਹਵਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ; ਹਲਵੇ ਦੇ ਨਾਲ ਖੀਰ-ਪੂੜੀ ਵੀ ਬਣਦੀ ਹੈ
ਬੰਗਾਲ	ਕੁਮਾਰੀ ਪੂਜਾ - ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬੇਲੂਰ ਮੱਠ ਵਿੱਚ ਮਹਾ ਅਸ਼ਟਮੀ ਵਾਲੀ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਹੀ ਕੰਨਿਆ ਦੀ ਪੂਰੇ ਉਪਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਵਜੋਂ ਵਿਧੀਵਤ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਸਾਦਾ ਰੂਪ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ
ਗੁਜਰਾਤ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ	ਕੰਨਿਆ ਭੋਜਨ ਨਵਰਾਤਰਿਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਚੇਤ ਦੇ ਨਵਰਾਤਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਭੋਜਨ ਹਲਵਾ-ਪੂੜੀ ਦੀ ਥਾਂ ਉੱਥੋਂ ਦੀ ਤਿਉਹਾਰੀ ਥਾਲੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ
ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ	ਨਵਰਾਤਰੀ ਦੌਰਾਨ ਕੰਨਿਆ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਵਿਜੇਦਸ਼ਮੀ ਦੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ-ਜੁਲਦੀ; ਕੇਰਲ ਅਤੇ ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਰ ਸਰਸਵਤੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰੰਭਮ 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ

ਛੋਟੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਜੋ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ

ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਖਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਪਰੋਸੋ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਾਹਲੀ ਨਾ ਪਾਓ, ਨਾ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛ-ਪੁੱਛ ਕੇ ਤੰਗ ਕਰੋ ਅਤੇ ਨਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਤੌਰ-ਤਰੀਕੇ ਸੁਧਾਰੋ - ਉਹ ਖ਼ਾਸ ਮਹਿਮਾਨ ਹਨ, ਜਨਮਦਿਨ ਦੀ ਪਾਰਟੀ 'ਤੇ ਆਏ ਬੱਚੇ ਨਹੀਂ। ਨਾਲ ਆਏ ਮੁੰਡੇ ਵੱਲ ਵੀ ਕੁੜੀਆਂ ਜਿੰਨਾ ਹੀ ਧਿਆਨ ਦਿਓ। ਅਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਕੁੜੀ ਆਪਣੀ ਥਾਲੀ ਪੂਰੀ ਨਾ ਖਾ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਦੇ ਦਿਓ - ਉਸ ਨਾਲ ਘਰ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਭੋਗ ਅਸੀਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਬਰਬਾਦੀ ਨਹੀਂ।