అక్షరాభ్యాసం (విద్యారంభం): బిడ్డ తొలి అక్షరాల వేడుక

అక్షరాభ్యాసం అంటే బిడ్డ జీవితంలో మొదటి అక్షరాలు రాసే వేడుక. సరస్వతీ దేవికి, గణపతికి పూజ చేశాక, ఒక పెద్దవారో పురోహితులో బిడ్డ చేతిని తమ చేతిలోకి తీసుకుని ఆ అక్షరాలు దిద్దిస్తారు. కేరళలో దీన్ని విద్యారంభం లేదా ఎళుత్తినిరుత్తు అని, బెంగాల్‌లో హాతే ఖొడి అని అంటారు. పేరే అంతా చెబుతుంది: అక్షరాలను అభ్యాసం చేయడం, అంటే చదువుకు లాంఛనంగా శ్రీకారం చుట్టడం. జీవితంలోని ముఖ్య ఘట్టాల్లో చేసే సంస్కారాల్లో ఇది ఒకటి, వాటిలో ఎంతో ముచ్చటైనది కూడా: ఒక చిన్నారి, ఒక పళ్లెం నిండా బియ్యం, ఆ బియ్యంలో మొదటి పవిత్ర అక్షరాన్ని దిద్దే చిట్టి వేలు. ఇది ఎప్పుడు చేస్తారు, విజయదశమి సంప్రదాయం ఏమిటి, పూజ ఎలా జరుగుతుంది, అక్షరాలు ఎలా దిద్దిస్తారు, ప్రాంతాన్ని బట్టి ఎలా మారుతుంది - అన్నీ ఈ గైడ్‌లో ఉన్నాయి.

ఎప్పుడు చేస్తారు: విజయదశమి సంప్రదాయం

ఈ వేడుకకు అన్నిటికంటే ప్రసిద్ధమైన రోజు విజయదశమి: నవరాత్రులకు ముగింపు పలికే పదో రోజు, విజయానికి గుర్తైన రోజు. ఈ సంప్రదాయం వెనుక ఉన్న ఆలోచన ఎంతో అందమైనది. అంతకు ముందు రోజుల్లో సరస్వతీ దేవిని ఆరాధిస్తారు; దక్షిణాదిలో తొమ్మిదో రోజే సరస్వతీ పూజ. ఆ రోజు పుస్తకాలను అమ్మవారి పాదాల దగ్గర ఉంచుతారు, అదే రోజు పనిముట్లకు, వాయిద్యాలకు ఆయుధ పూజ చేస్తారు. కేరళలో ఎనిమిదో రోజైన దుర్గాష్టమి నుంచే పుస్తకాలను పూజకు పెడతారు (దీన్ని పూజవెప్పు అంటారు). విజయదశమి నాడు ఆ పుస్తకాలను మళ్లీ చేతుల్లోకి తీసుకుంటారు. సమాజమంతా తిరిగి చదువు మొదలుపెట్టే ఆ రోజునే, ఇంతవరకు ఒక్క అక్షరం కూడా రాయని చిన్నారి జీవితంలో మొదటిసారి అక్షరాలు దిద్దుతుంది. కేరళలో ఇది ఒక పెద్ద సామూహిక వేడుక: విజయదశమి ఉదయం ఆలయాలు, సాంస్కృతిక సంస్థలు వేలాది మంది పిల్లలకు విద్యారంభం జరిపిస్తాయి. రచయితలు, పండితులు, అర్చకులు వరుసలో వచ్చే రెండు, మూడేళ్ల పిల్లలకు ఒకరి తర్వాత ఒకరికి అక్షరాలు దిద్దిస్తారు. ఆ రోజు జరిగే మిగతా ఆచారాల గురించి మా దసరా పోస్ట్‌లో చదవవచ్చు.

విజయదశమి ఎక్కువమంది ఇష్టపడే రోజు, కానీ తప్పనిసరి కాదు. వసంత పంచమి (సరస్వతీ దేవి వసంతోత్సవం; బెంగాల్‌లో హాతే ఖొడికి ఇష్టమైన రోజు ఇదే), అక్షయ తృతీయ, లేదా పురోహితులతో కలిసి ఎంచుకున్న ఏ శుభ దినానైనా ఈ వేడుక చేస్తారు. సాధారణంగా బిడ్డకు రెండు నుంచి ఐదేళ్ల మధ్య వయసులో, బడిలో చేర్చక ముందు చేస్తారు. విజయదశమి దాటిపోయినా ఏమీ నష్టం లేదు; మరో మంచి రోజు చూసుకుంటే చాలు.

వేడుకకు మూలం: సరస్వతీ పూజ

అక్షరాలు దిద్దించే ముందు పూజ జరుగుతుంది. ఇది సాధారణంగా ఆడంబరంగా కాకుండా క్లుప్తంగా, ఆత్మీయంగా ఉంటుంది:

• గణపతి పూజ - ఏ శుభకార్యం మొదలుపెట్టేటప్పుడైనా చేసినట్టే, ముందుగా విఘ్నాలు తొలగించే వినాయకుణ్ణి ఆవాహన చేస్తారు.
• సరస్వతీ పూజ - చదువుల తల్లిని ఆమె చిత్రపటం ముందు, లేదా ఆమెకు ప్రతీకగా వెలిగించిన దీపం ముందు పూలతో పూజిస్తారు; తరచుగా బిడ్డ మొదటి పుస్తకాలను, ఒక కలాన్ని అమ్మవారి ముందు ఉంచుతారు. సరస్వతీ వందనం ("యా కుందేందు...") చదువుతారు.
• సంకల్పం - బిడ్డ పేరు, గోత్రం, ఉద్దేశం, అంటే విద్యారంభం, చెప్పి సంకల్పం చేస్తారు.

పురోహితులు వేడుక జరిపిస్తే, ఈ పూజే వారి ప్రధాన బాధ్యత; దీనికి సుమారు అరగంట పడుతుంది. మధ్యలో గురువందనం, అంటే గురువుకు నమస్కరించడం, కూడా ఉంటుంది. ఎందుకంటే ఈ వేడుక ఒక నైపుణ్యాన్ని మాత్రమే కాదు, ఒక అనుబంధాన్ని మొదలుపెడుతుంది: బిడ్డ చేయి పట్టి అక్షరాలు దిద్దించేవారు ఆ బిడ్డకు మొదటి గురువుగా నిలుస్తారు.

మొదటి అక్షరాలు: బియ్యం పళ్లెం, చేయి పట్టి దిద్దించడం

ఆ తర్వాత అసలు ఘట్టం. వెడల్పాటి పళ్లెంలో లేదా ట్రేలో బియ్యం పరుస్తారు (కేరళలో తరచుగా బియ్యం మాత్రమే; ఇతర చోట్ల కొన్నిసార్లు పసుపు కలిపిన బియ్యం). పెద్దవారు గానీ పురోహితులు గానీ బిడ్డను ఒడిలో కూర్చోబెట్టుకుని, బిడ్డ కుడిచేతి చూపుడువేలు పట్టుకుని, ఆ బియ్యంలో మొదటి అక్షరాలను గింజ గింజగా దిద్దిస్తారు:

• కేరళలో ముందుగా "ఓం", తర్వాత "ఓం హరి శ్రీ గణపతయే నమః" అని దిద్దిస్తారు. హరి శ్రీ ముందు రావడం వెనుక ఉన్న కోరిక: చదువుతో పాటు దైవానుగ్రహం, ఐశ్వర్యం కూడా కలిసి రావాలని.
• తెలుగు ఇళ్లలో సంప్రదాయంగా "ఓం నమః శివాయ సిద్ధం నమః" అని దిద్దిస్తారు. ఈ అలవాటు ఎంత పాతదంటే, ఆ మొదటి అక్షరాల పేరు మీదే తెలుగు అక్షరమాలను ఇప్పటికీ ఓనమాలు అని పిలుస్తారు.
• ఇతర ప్రాంతాల్లో "ఓం", "ఓం గణేశాయ నమః", లేదా బిడ్డ మాతృభాషలోని మొదటి అక్షరాలు దిద్దిస్తారు; అక్కడ అక్షరాలనే పవిత్రమైనవిగా భావిస్తారు.

కేరళలో పూర్తి పద్ధతిలో చేసినప్పుడు ఆ అక్షరాలను బంగారు ఉంగరంతో బిడ్డ నాలుక మీద కూడా రాస్తారు, ఆ తర్వాతే బియ్యంలో. బయట రాసే ముందు జ్ఞానం లోపల ముద్ర పడాలనే భావన అది. ఆ తర్వాత బిడ్డ ఉత్సాహంగానో, అయోమయంగానో ఇంకొన్ని అక్షరాలు "రాస్తుంది"; ఈ రెండూ సంప్రదాయంలో భాగమే. ఆ బియ్యాన్ని వృథా చేయరు: మొదటి అక్షరాలు దిద్దిన ఆ బియ్యం ఇంటి వంటింట్లోకో, దేవుడికి సమర్పణగానో వెళ్తుంది.

కలం, కాగితం కాకుండా బియ్యం, వేలు ఎందుకు? మొదటి కారణం ఆచరణ: అంత చిన్న బిడ్డ కలం పట్టుకోలేదు. కానీ ఈ సంప్రదాయం దీనిలో ఒక చక్కని అర్థాన్ని కూడా చూస్తుంది: ఇంటిని పోషించే ధాన్యంలోనే అక్షరాలు దిద్దడం, సాధనాల కంటే ముందు శ్రమ, పెద్దవారి చేయి అక్షరాలా బిడ్డ చేతిని తీర్చిదిద్దడం.

ప్రాంతాల వారీగా పేర్లు, ప్రత్యేకతలు

ప్రాంతం	పేరు	ప్రత్యేకతలు
కేరళ	విద్యారంభం / ఎళుత్తినిరుత్తు	విజయదశమి నాడు ఆలయాల్లో సామూహికంగా విద్యారంభం; బంగారు ఉంగరంతో నాలుక మీద రాయడం; మొదట రాసేది "హరి శ్రీ"
ఆంధ్ర, తెలంగాణ	అక్షరాభ్యాసం	తరచుగా ఇంట్లో, లేదా సరస్వతి, విష్ణు ఆలయాల్లో (బాసర సరస్వతీ ఆలయం ప్రసిద్ధ క్షేత్రం); కొన్నిసార్లు బియ్యం పళ్లెంతో పాటు పలక, బలపం కూడా
తమిళనాడు	విద్యారంభం / అక్షరాభ్యాసం	సరస్వతీ పూజ, ఆయుధ పూజ రోజు తర్వాత వచ్చే విజయదశమికే ప్రాధాన్యం; కూత్తనూరు సరస్వతీ ఆలయం ప్రసిద్ధ క్షేత్రం
కర్ణాటక	అక్షరాభ్యాస	పురోహితులతో ఇంట్లో వేడుక, లేదా శారదా ఆలయాల్లో; వీటిలో శృంగేరి అత్యంత ప్రసిద్ధం
బెంగాల్	హాతే ఖొడి	సరస్వతీ పూజ రోజున (వసంత పంచమి) చేస్తారు; అమ్మవారి ముందు పురోహితులు చేయి పట్టి పలక మీద సుద్దతో రాయిస్తారు
ఉత్తర భారతదేశం	విద్యారంభ సంస్కారం	తరచుగా వసంత పంచమి నాడు, లేదా పంచాంగం చూసి నిర్ణయించిన శుభ దినాన చేస్తారు

ఆ రోజు కోసం కొన్ని సూచనలు

• చిన్న బిడ్డను దృష్టిలో పెట్టుకుని సమయం: వేడుక మొత్తం గంటలోపే పూర్తవుతుంది. ఉదయం బిడ్డ ఉల్లాసంగా ఉండే వేళకు పెట్టుకోండి, ముందుగా ఏదైనా తినిపించండి. బిడ్డ ఏడ్చినా అదీ సంప్రదాయంలో భాగమే - ఎవరూ ఏమీ అనుకోరు.
• ఏమేమి సిద్ధం చేసుకోవాలి: బియ్యం పళ్లెం, ఆశీర్వాదం కోసం బిడ్డ మొదటి పుస్తకం, పెన్సిల్, పూలు, దీపం, మామూలు పూజా సామగ్రి. పురోహితులు చిన్న జాబితా పంపుతారు; విజయదశమి నాడు ఆలయంలో జరిగే వేడుకలో చేరితే అన్నీ ఆలయమే చూసుకుంటుంది.
• చేయి పట్టి దిద్దించేది ఎవరు: తాతయ్య, నానమ్మ లేదా అమ్మమ్మ, అమ్మ లేదా నాన్న, గురువు, లేదా పురోహితులు - కుటుంబం ఎవరిని మొదటి గురువుగా తగినవారని భావిస్తుందో వారినే సంప్రదాయం గౌరవిస్తుంది.
• బుకింగ్: ఈ వేడుకకు ఏడాది మొత్తంలో అత్యంత రద్దీ ఉండే రోజు విజయదశమి. ఆ ఉదయం పురోహితులు ఇంటికి రావాలంటే చాలా ముందుగానే బుక్ చేసుకోండి - ధ్రువీకరించిన పురోహితులను అడగవచ్చు; అడిగేటప్పుడు అక్షరాభ్యాసం కోసమని ప్రత్యేకంగా చెప్పండి.