ವಾಸ್ತು ಪುರುಷ ಮಂಡಲ ಚಿತ್ರ: 81 ಚೌಕಗಳು, 45 ದೇವತೆಗಳು

ವಾಸ್ತು ಪುರುಷ ಮಂಡಲ ಎಂದರೆ ವಾಸ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರ ಮನೆಯ ನಿವೇಶನದ ಮೇಲೆ ಹಾಕುವ ಚೌಕಗಳ ಜಾಲ: 81 ಚೌಕಗಳು, ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿರುವ 45 ದೇವತೆಗಳು, ಮತ್ತು ಅವರೆಲ್ಲರ ಕೆಳಗೆ, ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ತಲೆ ಹಾಗೂ ನೈಋತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಾದಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಬೋರಲಾಗಿ ಮಲಗಿರುವ ವಾಸ್ತು ಪುರುಷ. ಇದರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವರ್ಣನೆ ವರಾಹಮಿಹಿರನ ಆರನೇ ಶತಮಾನದ ಕೃತಿ ಬೃಹತ್ಸಂಹಿತೆಯ 53ನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ, 42ರಿಂದ 50ರವರೆಗಿನ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಕೆಳಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚೌಕವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ: ಪ್ರತಿ ಅಂಶಕ್ಕೂ ಅದರ ಶ್ಲೋಕ, ಮತ್ತು ನಂತರದ ಗ್ರಂಥಗಳು ಎಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು. ಈ ಗ್ರಂಥಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹೇಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲು ವಾಸ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪರಿಚಯ ನೋಡಿ.

ವಾಸ್ತು ಪುರುಷ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದ

ಬೃಹತ್ಸಂಹಿತೆ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಎರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ದೇಹದಿಂದ ಭೂಮಿ-ಆಕಾಶಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಬಿಡುವಂಥ ಒಬ್ಬ ಜೀವಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ. ದೇವತೆಗಳು ಅವನನ್ನು ಹಿಡಿದು ಬೋರಲಾಗಿ ಮಲಗಿಸಿದರು; ಪ್ರತಿ ದೇವತೆಯೂ ತಾವು ಹಿಡಿದ ದೇಹಭಾಗದ ಮೇಲೆಯೇ ನೆಲೆಸಿದರು; ಬ್ರಹ್ಮ ಅವನನ್ನು ವಾಸ್ತು ಪುರುಷನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ - ದೇವತೆಗಳಿಂದಲೇ ರೂಪುಗೊಂಡ ದೇಹ (53.2-3). ಅವನು ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಎಂಬುದನ್ನು ಗ್ರಂಥ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.

ಪೂರ್ಣ ಕಥೆ ಮತ್ಸ್ಯ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿದೆ (252.5-19). ಶಿವನು ಅಂಧಕಾಸುರನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವನ ಹಣೆಯಿಂದ ಬೆವರು ಬಿತ್ತು; ಅದರಿಂದ ಭಯಂಕರನಾದ ಒಬ್ಬ ಜೀವಿ ಎದ್ದು ಬಂದ. ಅವನು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ವರ ಪಡೆದು, ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ನುಂಗಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದ, ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಭೂಮಿ-ಆಕಾಶಗಳನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡ. ದೇವತೆಗಳು, ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಶಿವ, ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಅಸುರರೂ ಸಹ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹಿಡಿದರು; ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಾವು ಒತ್ತಿದ ಜಾಗದಲ್ಲೇ ಉಳಿದರು.

ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳೂ ಅವನ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಸಿರುವುದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ವಾಸ್ತು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ (252.14). ಬೋರಲಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟಿರುವಾಗ, ತಾನು ಹೇಗೆ ಬದುಕಬೇಕು ಎಂದು ಅವನು ಕೇಳಿದ; ದೇವತೆಗಳು ಅವನಿಗೆ ಆಹಾರ ಕೊಟ್ಟರು - ಅದರಲ್ಲಿ ದೈನಂದಿನ ವೈಶ್ವದೇವ ಅರ್ಪಣೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಿವೇಶನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೊಡುವ ಅನ್ನದ ಅರ್ಪಣೆ (ಬಲಿ), ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಗಳ ಹಾಗೂ ಉತ್ಸವಗಳ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಅರ್ಪಣೆಗಳು ಸೇರಿವೆ (252.15-18). ಅಂದಿನಿಂದ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ವಾಸ್ತು ಯಜ್ಞ ನಡೆಯುತ್ತ ಬಂದಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಗ್ರಂಥ (252.19).

ಮನೆಗೆ 81 ಚೌಕಗಳು, ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 64

ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಎಳೆದ ಹತ್ತು ರೇಖೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಎಳೆದ ಹತ್ತು ರೇಖೆಗಳು ನಿವೇಶನವನ್ನು 81 ಚೌಕಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸುತ್ತವೆ (ಬೃಹತ್ಸಂಹಿತೆ 53.42). ಮನೆಗಳಿಗೆ ಇದೇ ಜಾಲ. ರಾಜ ಭೋಜನ ರಚನೆ ಎನ್ನಲಾಗುವ ಗ್ರಂಥ ಸಮರಾಂಗಣ ಸೂತ್ರಧಾರ 81 ಚೌಕಗಳನ್ನು ಮನೆಗಳಿಗೂ ರಾಜಭವನಗಳಿಗೂ ಕೊಡುತ್ತದೆ (13.3-5); ಮಾನಸಾರ ಅವನ್ನು ವಾಸದ ಮನೆಯ ಉದ್ದ-ಅಗಲಗಳೊಳಗೆ ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ (XXXVI.14).

ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗ್ರಂಥಗಳು 64 ಚೌಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಬೃಹತ್ಸಂಹಿತೆ 64 ಚೌಕಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ (53.55-56); 64 ಚೌಕಗಳ ವಾಸ್ತು ಪ್ರಾಸಾದಕ್ಕೆ, ಅಂದರೆ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ, ಎಂದು ಮತ್ಸ್ಯ ಪುರಾಣ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ (253.47). ಎಲ್ಲ ಗ್ರಂಥಗಳೂ ಹೀಗೆ ವಿಂಗಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ: ಸಮರಾಂಗಣ ಸೂತ್ರಧಾರ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ 100 ಚೌಕಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ; ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಗ್ರಂಥ ಮಯಮತ ಎಲ್ಲ ನಿರ್ಮಾಣಗಳಿಗೂ 64 ಚೌಕಗಳ ಜಾಲವನ್ನೇ ಬಳಸಬೇಕು ಎನ್ನುತ್ತದೆ (7.30-32), ಆದರೂ ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಅದು 81ರ ಜಾಲದಲ್ಲೇ ಇಡುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ಚೌಕದಿಂದ ಹಿಡಿದು 1,024 ಚೌಕಗಳವರೆಗಿನ 32 ಸಾಧ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಅದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ (7.2-21); ಆದರೆ ಅದೂ ಮಾನಸಾರವೂ 64 ಮತ್ತು 81ನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ.

ನೀವೇ 53ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಓದುವುದಾದರೆ ಒಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ: ಎನ್. ಚಿದಂಬರಂ ಅಯ್ಯರ್ ಅವರ 1884ರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುವಾದ ಹನ್ನೆರಡಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಾಗಿದೆ (53.43ರಲ್ಲಿ ಅದು ವಾಯವ್ಯ ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯ ಮೂಲೆಯ ಚೌಕಗಳನ್ನು ಅದಲುಬದಲು ಮಾಡುತ್ತದೆ); ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಎಂ. ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ ಅವರ 1981ರ ಅನುವಾದವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತೇವೆ.

ಯಾರು ಎಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾರೆ: 45 ದೇವತೆಗಳು

ನಲವತ್ತೈದು ದೇವತೆಗಳು ಜಾಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿದ್ದಾರೆ: ಹೊರಗಿನ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ 32 ಮತ್ತು ಒಳಗೆ 13 (53.42). ಮಧ್ಯದ ಒಂಬತ್ತು ಚೌಕಗಳು ಬ್ರಹ್ಮನವು. ಅವನ ನಾಲ್ಕು ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಅರ್ಯಮ, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ವಿವಸ್ವಾನ್, ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಪೃಥ್ವೀಧರ. ಅವನ ಸುತ್ತ ಕರ್ಣರೇಖೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಪವತ್ಸ (ಈಶಾನ್ಯ), ಸವಿತಾ (ಆಗ್ನೇಯ), ಗ್ರಂಥ "ದೇವತೆಗಳ ಒಡೆಯ" ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಎರಡನೆಯ ಇಂದ್ರ (ನೈಋತ್ಯ) ಮತ್ತು ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮ (ವಾಯವ್ಯ) ಕುಳಿತಿದ್ದಾರೆ. ನಾಲ್ಕು ಒಳಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ಇದೇ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಆಪ, ಸಾವಿತ್ರ, ಜಯ ಮತ್ತು ರುದ್ರ (53.46-48).

ಚೌಕಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮವಾಗಿ ಹಂಚಿಲ್ಲ (53.49-50). ಇಪ್ಪತ್ತು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ತಲಾ ಒಂದು ಚೌಕ: ನಾಲ್ಕು ಹೊರಮೂಲೆಗಳು, ಆ ಮೂಲೆಗಳ ಪಕ್ಕದ ಎಂಟು ಚೌಕಗಳು, ಮತ್ತು ಕರ್ಣರೇಖೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಹಾಗೂ ಒಳಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಎಂಟು ಒಳ ದೇವತೆಗಳು. ಇನ್ನೂ ಇಪ್ಪತ್ತು ಹೊರ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ತಲಾ ಎರಡು ಚೌಕಗಳು, ಒಂದು ಚೌಕದಷ್ಟು ಒಳಕ್ಕೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡು. ಅರ್ಯಮ, ವಿವಸ್ವಾನ್, ಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ಪೃಥ್ವೀಧರರಿಗೆ ತಲಾ ಮೂರು, ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಒಂಬತ್ತು: 20 + 40 + 12 + 9 = 81. ಮಯಮತ ಇವನ್ನು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಂಚುತ್ತದೆ: ಬ್ರಹ್ಮನ ಸುತ್ತಲಿನ ನಾಲ್ಕು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ತಲಾ ಆರು ಚೌಕಗಳು, ಒಳಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಎಂಟು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ತಲಾ ಎರಡು, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಹೊರ ದೇವತೆಗೆ ಒಂದು (7.58).

ಗ್ರಂಥ ಹೊರಗಿನ ಸಾಲನ್ನು ಒಂದೊಂದು ಗೋಡೆಯಾಗಿ ಎಣಿಸುತ್ತದೆ: ಪೂರ್ವ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಈಶಾನ್ಯ ಮೂಲೆಯಿಂದ, ದಕ್ಷಿಣ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಆಗ್ನೇಯದಿಂದ, ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋಡೆಯನ್ನು ನೈಋತ್ಯದಿಂದ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಗೋಡೆಯನ್ನು ವಾಯವ್ಯದಿಂದ. ಪ್ರತಿ ಗೋಡೆಯ ಆಚೆಯ ತುದಿಯ ಮೂಲೆ ಮುಂದಿನ ಗೋಡೆಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ (53.72-75ಕ್ಕೆ ಭಟ್ ಅವರ ಟಿಪ್ಪಣಿ).

ಗೋಡೆ	ಅದರ ಎಂಟು ದೇವತೆಗಳು, ಗ್ರಂಥದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ
ಪೂರ್ವ, ಈಶಾನ್ಯ ಮೂಲೆಯಿಂದ	ಶಿಖಿ, ಪರ್ಜನ್ಯ, ಜಯಂತ, ಇಂದ್ರ, ಸೂರ್ಯ, ಸತ್ಯ, ಭೃಶ, ಅಂತರಿಕ್ಷ
ದಕ್ಷಿಣ, ಆಗ್ನೇಯ ಮೂಲೆಯಿಂದ	ಅನಿಲ, ಪೂಷ, ವಿತಥ, ಬೃಹತ್ಕ್ಷತ, ಯಮ, ಗಂಧರ್ವ, ಭೃಂಗರಾಜ, ಮೃಗ
ಪಶ್ಚಿಮ, ನೈಋತ್ಯ ಮೂಲೆಯಿಂದ	ಪಿತೃ, ದೌವಾರಿಕ, ಸುಗ್ರೀವ, ಕುಸುಮದಂತ, ವರುಣ, ಅಸುರ, ಶೋಷ, ಪಾಪಯಕ್ಷ್ಮ
ಉತ್ತರ, ವಾಯವ್ಯ ಮೂಲೆಯಿಂದ	ರೋಗ, ಅಹಿ, ಮುಖ್ಯ, ಭಲ್ಲಾಟ, ಸೋಮ, ಭುಜಗ, ಅದಿತಿ, ದಿತಿ

ಕೆಲವು ಹೆಸರುಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ: ಬೃಹತ್ಕ್ಷತನನ್ನು ಗೃಹಕ್ಷತ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಮಯಮತ ಅದೇ ಚೌಕವನ್ನು ರಾಕ್ಷಸ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಮೂಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಟಿಪ್ಪಣಿ ಬೇಕು. ಬೃಹತ್ಸಂಹಿತೆ ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಿಖಿಯನ್ನು - ಶಿಖೆಯುಳ್ಳವನು, ಅಗ್ನಿಯ ಒಂದು ಹೆಸರು - ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ಅನಿಲನನ್ನು, ಅಂದರೆ ವಾಯುವನ್ನು, ಕೂರಿಸುತ್ತದೆ (53.43; ಒಂದು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಅನಲ, ಅಂದರೆ ಅಗ್ನಿ, ಎಂದಿದೆ). ಮತ್ಸ್ಯ ಪುರಾಣವೂ ಶಿಖಿಯನ್ನೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಮಯಮತದಂಥ ನಂತರದ ಗ್ರಂಥಗಳು ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಈಶನನ್ನೂ ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನೂ ಇಡುತ್ತವೆ (7.33-38). ನಮ್ಮ ಚಿತ್ರ ಬೃಹತ್ಸಂಹಿತೆಯ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೇ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ಬಾಗಿಲು ಈ 32 ಚೌಕಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದರ ಮೇಲಿದೆ ಎಂಬುದರಿಂದಲೂ ಗ್ರಂಥ ಅದನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುತ್ತದೆ (53.71-75); ನಮ್ಮ ಮುಖ್ಯ ಬಾಗಿಲಿನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ನೋಡಿ.

ವಾಸ್ತು ಪುರುಷನ ಸ್ಥಾನ: ನಿವೇಶನದ ಮೇಲೆ ಅವನು ಹೇಗೆ ಮಲಗಿದ್ದಾನೆ

ಅವನು ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ತಲೆಯಿಟ್ಟು (ಬೃಹತ್ಸಂಹಿತೆ 53.51), ನೈಋತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಾದಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಬೋರಲಾಗಿ ಮಲಗಿದ್ದಾನೆ; ಅಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳು, ಅಂದರೆ ಪೂರ್ವಜರು, ಅವನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ (53.54). ಸಮರಾಂಗಣ ಸೂತ್ರಧಾರ (14.2) ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಕರ್ಮ ಪ್ರಕಾಶ (5.2-3) ಕೂಡ ಅವನನ್ನು ಈಶಾನ್ಯದ ಕಡೆಗೆ ಮಲಗಿಸುತ್ತವೆ; ಮಾನಸಾರ ಅವನ ತಲೆಯನ್ನು ಅರ್ಯಮನ ಚೌಕದ ಮೇಲೆ ಇಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅವನು ಈಶಾನ್ಯದ ಕಡೆಗೆ ಮಲಗಿದ್ದಾನೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ (VII.255). ಮಯಮತ ಇದಕ್ಕೆ ಅಪವಾದ: ಅದು ಅವನ ತಲೆಯನ್ನು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಇಡುತ್ತದೆ (7.49); ಇತರ ಗ್ರಂಥಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಲೆಯನ್ನು ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅದರ ಅನುವಾದಕ ಬ್ರೂನೋ ದಾಜೆನ್ಸ್ ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರತಿ ದೇವತೆಯೂ ತಾವು ಒತ್ತಿ ಹಿಡಿದ ದೇಹಭಾಗವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ (53.51-54). ಶ್ಲೋಕಗಳು ಬಲಭಾಗವನ್ನು ಹೆಸರಿಸುತ್ತವೆ; ಎಡಭಾಗ ಅದರ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು:

ದೇಹದ ಭಾಗ	ಅದನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ದೇವತೆ	ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ
ತಲೆ	ಶಿಖಿ	ಈಶಾನ್ಯ ಮೂಲೆ
ಎದೆ	ಅರ್ಯಮ	ಮಧ್ಯದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ
ಹೃದಯ	ಬ್ರಹ್ಮ	ಮಧ್ಯ
ಹೊಟ್ಟೆ	ವಿವಸ್ವಾನ್	ಮಧ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ
ಬಲಗೈ	ಸವಿತಾ ಮತ್ತು ಸಾವಿತ್ರ	ಒಳಗಿನ ಆಗ್ನೇಯ
ಪಾದಗಳು	ಪಿತೃ	ನೈಋತ್ಯ ಮೂಲೆ

ಎಂಟು ದಿಕ್ಪಾಲಕರು (ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರ, ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ, ಹೀಗೆ) ಬೇರೆಯದೇ ಪಟ್ಟಿ; ನಮ್ಮ ವಾಸ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ನೋಡಿ.

ಮರ್ಮಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಸ್ಥಾನ

ಜಾಲದ ಉದ್ದನೆಯ ರೇಖೆಗಳು ಒಂದನ್ನೊಂದು ಕತ್ತರಿಸುವ ಬಿಂದುಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಚೌಕದ ನಿಖರ ಮಧ್ಯಬಿಂದು - ಇವು ಮರ್ಮಗಳು, ಅಂದರೆ ವಾಸ್ತು ಪುರುಷನ ದೇಹದ ಜೀವಬಿಂದುಗಳು (ಬೃಹತ್ಸಂಹಿತೆ 53.57). ಮನೆಯನ್ನು ಗುರುತು ಹಾಕುವಾಗ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಕಂಬ, ಮೊಳೆ ಅಥವಾ ಗೂಟ ಇಡಬಾರದು, ಅಲ್ಲಿ ಅಶುದ್ಧವಾದ ಯಾವುದನ್ನೂ ಹೂಳಬಾರದು; ಏಕೆಂದರೆ ಮರ್ಮಕ್ಕೆ ಆಗುವ ಹಾನಿ ಮನೆಯ ಯಜಮಾನನ ದೇಹದ ಅದೇ ಭಾಗಕ್ಕೆ ತಟ್ಟುತ್ತದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ (53.58). ಮರ್ಮಗಳು ನಿವೇಶನದ ಜಾಲದ ಮೇಲಿನ ಬಿಂದುಗಳು; ಮನೆಯನ್ನು ಅದರದೇ ನಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸುವಾಗ ಅವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಈ ನಿಯಮ ಮನೆಯನ್ನು ಯೋಜಿಸಿ ಕಟ್ಟುವವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದು.

ಆರು ರೇಖೆಗಳು - ಎರಡು ಕರ್ಣರೇಖೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ನಾಲ್ಕು - ಒಂಬತ್ತು ಬಿಂದುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಸುತ್ತವೆ; ಅವನ್ನು ಅತಿಮರ್ಮ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾದ ಜೀವಬಿಂದುಗಳು (53.63-64). ಸಮರಾಂಗಣ ಸೂತ್ರಧಾರ ದೇಹದ ಮೇಲಿನ ಆರು ಮಹಾಮರ್ಮಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ: ಬಾಯಿ, ಹೃದಯ, ಹೊಕ್ಕುಳು, ತಲೆ ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಸ್ತನಗಳು (13.7). ಮಯಮತದ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ: ಮನೆಯ "ಅಂಗಗಳಿಂದ" ಅವನ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಪೀಡಿಸಬೇಡಿ (7.55-56).

ಮಧ್ಯಭಾಗ, ಅಂದರೆ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ಥಾನ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು. ಅದಕ್ಕೆ ಬೃಹತ್ಸಂಹಿತೆಯ ನಿಯಮ ಸ್ವಚ್ಛತೆ: ಸಮೃದ್ಧಿ ಬಯಸುವ ಯಜಮಾನ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ವಿಶೇಷ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ನೋಡಿಕೊಂಡು, ಅದು ಕೊಳೆಯಾಗದಂತೆ ಕಾಪಾಡಬೇಕು (53.66); ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ಕೊಳೆ ಎಂಜಲು ಆಹಾರ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕವೇ ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ.

ನಂತರದ ನಿರ್ಮಾಣ ಕೈಪಿಡಿಗಳು ಇನ್ನೂ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ ಮುಖ್ಯ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ದೂರ ಇಡುತ್ತವೆ. ಮಯಮತ ಬ್ರಹ್ಮನ ಚೌಕದ ಮೇಲೆ ಯಾವ ಮುಖ್ಯ ಕಟ್ಟಡವನ್ನೂ ಇಡುವುದಿಲ್ಲ (26.2); ನಾಲ್ಕು ಪಾರ್ಶ್ವಗಳಿರುವ ಮನೆಯ ನಡುಭಾಗವನ್ನು ಅಂಗಳವಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ಬ್ರಹ್ಮನ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಮಂಟಪ ಇರಬಹುದು (27.20-26); ಮಾನಸಾರ ಬ್ರಹ್ಮನ ಭಾಗವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸದ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕೊಡುತ್ತದೆ (XXXVI.15). ವಿಶ್ವಕರ್ಮ ಪ್ರಕಾಶ ಮನೆಯ ನಡುವಿನ ಕಂಬವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮವೇಧ, ಅಂದರೆ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಚುಚ್ಚುವುದು, ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಯನ್ನೂ ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತದೆ (7.108-110).

ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಗಳನ್ನೂ ಕಂಬಗಳನ್ನೂ ಬಿಲ್ಡರ್ ಇಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ; ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಬಾರದು ಎಂಬ ನಿಯಮ ಕಟ್ಟುವವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದು. ನಿಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವುದು ಬೃಹತ್ಸಂಹಿತೆಯ ಸ್ವಂತ ಕೋರಿಕೆ: ಮನೆಯ ನಡುಭಾಗವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿ, ಸಾಮಾನುಗಳ ರಾಶಿಯಿಲ್ಲದೆ ಇಡಿ.

ಮಂಡಲವನ್ನು ಏಕೆ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ

ಮಂಡಲವನ್ನು ಮನೆಯ ಯೋಜನೆಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಪೂಜಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ಸ್ಯ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ 81 ಚೌಕಗಳನ್ನು ಬರೆದು, ಈಶಾನ್ಯ ಮೂಲೆಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ 45 ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಹವಿಸ್ಸಿನಿಂದ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (253.19-23). ವಾಸ್ತು ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಅದು ಐದು ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ: ಅಳತೆಯ ದಾರ ಹಾಕುವಾಗ, ಕಂಬಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಾಗ, ಬಾಗಿಲ ಚೌಕಟ್ಟು ನಿಲ್ಲಿಸುವಾಗ, ಮನೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಮತ್ತು ನಿವೇಶನವನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸುವಾಗ (256.10-11). ಕಟ್ಟಡದ ಕೆಲಸ ಆರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲು (53.99; ಇಂದಿನ ಭೂಮಿ ಪೂಜೆ) ಮತ್ತು ಮನೆಮಂದಿ ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೊದಲು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ (53.125) ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಬೃಹತ್ಸಂಹಿತೆ ಕೇಳುತ್ತದೆ.

ಇಂದು ಆ ಪೂಜೆಯೇ ವಾಸ್ತು ಶಾಂತಿ: ವಾಸ್ತು ಪುರುಷನನ್ನೂ ಮಂಡಲದ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಆವಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ - ಪೂರ್ಣ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವಾಗ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬರೆದ ಮಂಡಲದ ಮೇಲೆ - ನಂತರ ಹೋಮ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಪೂರ್ಣ ಗೃಹಪ್ರವೇಶದ ಒಂದು ಭಾಗ; ಕಟ್ಟಡದ ಕೆಲಸದ ನಂತರ ಅಥವಾ ನೀವು ಈಗಾಗಲೇ ವಾಸವಿರುವ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿಯೂ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ವಾಸ್ತು ಶಾಂತಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಹೋಮವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಗೃಹಪ್ರವೇಶ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಅದರ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರವೇಶ ವಿಧಿಯನ್ನು.