സ്മാർത്ത ശ്രാദ്ധം: വാർഷിക ചടങ്ങ് ഘട്ടം ഘട്ടമായി

പൂർണമായ സ്മാർത്ത വാർഷിക ശ്രാദ്ധത്തിന് ഒരു നിശ്ചിത ക്രമമുണ്ട്: മൂന്നു തലമുറ പിതൃക്കളുടെ പേരു ചൊല്ലിയുള്ള വിധിപ്രകാരമുള്ള സങ്കൽപം, ദേവന്മാരുടെയും പിതൃക്കളുടെയും സ്ഥാനത്ത് ബ്രാഹ്മണരെ ഇരുത്തൽ, ഹോമം, മൗനമായി കഴിക്കുന്ന ഭോജനം, ചോറുരുളകളുടെ അർപ്പണം (പിണ്ഡപ്രദാനം), വിധിപ്രകാരമുള്ള യാത്രയയപ്പ്. മരണതിഥിയിൽ, ഏകദേശം ഉച്ചയോടെ തുടങ്ങി ഉച്ചതിരിഞ്ഞ നേരത്തേക്ക് നീളുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്; ഓരോ ഘട്ടവും പുരോഹിതൻ നയിക്കുന്നു. കർണാടകം, മഹാരാഷ്ട്ര, ദക്ഷിണേന്ത്യയുടെ മിക്ക ഭാഗങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിലെ സ്മാർത്ത പുരോഹിതന്മാർ ഇന്നും ശ്രാദ്ധസംബന്ധമായ സംശയങ്ങൾക്ക് തീർപ്പു കൽപ്പിക്കാൻ ആശ്രയിക്കുന്ന നിയമഗ്രന്ഥമായ ധർമസിന്ധുവിൽ പറയുന്ന ക്രമത്തിൽ, എന്തെല്ലാം നടക്കുന്നു എന്ന് താഴെ നൽകുന്നു - വേദശാഖകൾ തമ്മിൽ വ്യത്യാസമുള്ള ഇടങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള കുറിപ്പുകളോടെ. ശ്രാദ്ധം എന്താണെന്നും അതിന്റെ രൂപങ്ങൾ ഏതൊക്കെയാണെന്നും അറിയാൻ ആദ്യം ഞങ്ങളുടെ ശ്രാദ്ധ ചടങ്ങിനെക്കുറിച്ചുള്ള വഴികാട്ടി വായിക്കുക.

വിശദാംശങ്ങൾ നിശ്ചയിക്കുന്നത് നിങ്ങളുടെ സൂത്രം

ഓരോ സ്മാർത്ത കുടുംബവും ഒരു വേദശാഖയിൽപ്പെടുന്നു; ഓരോ ശാഖയ്ക്കും ഈ കർമത്തിന് അതിന്റേതായ സൂത്രമുണ്ട് (കർമവിധി പറയുന്ന ഗ്രന്ഥം). കന്നഡ, തമിഴ്, തെലുങ്ക്, മറാഠി സ്മാർത്ത കുടുംബങ്ങളിൽ മിക്കവരും ഇവയിലൊന്നോ, ഒരു സാമവേദ സൂത്രമോ പിന്തുടരുന്നു:

• ആപസ്തംബ - കൃഷ്ണയജുർവേദത്തിലെ ഒരു സൂത്രം; ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ വളരെ വ്യാപകമായി പിന്തുടരുന്നു.
• ബോധായന - ഇതും കൃഷ്ണയജുർവേദം; കർമത്തിന്റെ കൂടുതൽ ദീർഘമായ ഒരു രൂപം.
• ഹിരണ്യകേശി - കൃഷ്ണയജുർവേദത്തിലെ മറ്റൊരു സൂത്രം; ആപസ്തംബത്തോട് അടുത്തുനിൽക്കുന്നത്.
• കാത്യായന - കാണ്വ, മാധ്യന്ദിന കുടുംബങ്ങളുടെ ശുക്ലയജുർവേദ സൂത്രം; കർണാടകത്തിലും മഹാരാഷ്ട്രയിലും സാധാരണം.
• ആശ്വലായന - ഒരു ഋഗ്വേദ സൂത്രം.

താഴെ നൽകുന്ന ക്രമം ഇവയ്ക്കെല്ലാം പൊതുവായുള്ളതാണ്. അവ വ്യത്യാസപ്പെടുന്നിടങ്ങളിൽ - അഗ്നി, പിണ്ഡം നൽകുന്ന സന്ദർഭം - ഓരോ ശാഖയുടെയും രീതി ധർമസിന്ധു രേഖപ്പെടുത്തുന്നു; പുരോഹിതൻ നിങ്ങളുടേത് പിന്തുടരും. തമിഴ് കുടുംബങ്ങൾ പലപ്പോഴും ധർമസിന്ധുവിനു പകരം വൈദ്യനാഥ ദീക്ഷിതീയത്തിൽനിന്നാണ് (വൈദ്യനാഥ ദീക്ഷിതരുടെ സ്മൃതിമുക്താഫലം) തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുന്നത്; ക്രമം ഒന്നുതന്നെ.

ശ്രാദ്ധദിവസത്തിനു മുൻപ്

• ബ്രാഹ്മണർ. ധർമസിന്ധു ഉദ്ധരിക്കുന്ന ഭാഗവതപുരാണം (7.15.3) ദേവന്മാർക്ക് (പിതൃക്കളെ അനുഗമിക്കുന്ന വിശ്വേദേവർ) രണ്ടുപേരെയും പിതൃക്കൾക്ക് മൂന്നുപേരെയും, അല്ലെങ്കിൽ ഓരോ സ്ഥാനത്തും ഓരോരുത്തരെയും പറയുന്നു; സമ്പന്നമായ കുടുംബംപോലും അതിൽ കൂടുതൽ പോകരുതെന്നും പറയുന്നു.
• വ്രതനിഷ്ഠ. കർത്താവും (കർമം ചെയ്യുന്നയാൾ) ക്ഷണിക്കപ്പെട്ട ബ്രാഹ്മണരും തലേന്നു രാത്രി ഉപവസിക്കുകയും ആ ദിവസം ശാന്തമായി കഴിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു: വഴക്കില്ല, ഉറക്കെയുള്ള സംസാരമില്ല, ബ്രഹ്മചര്യം പാലിക്കുന്നു.
• അടുക്കള. ഇരുമ്പൊഴികെ ഏതു ലോഹത്തിന്റെയും പാത്രങ്ങളിൽ, കർത്താവോ ഭാര്യയോ അടുത്ത ബന്ധുക്കളോ ആണ് ഭക്ഷണം പാകം ചെയ്യുന്നത്. ബ്രാഹ്മണർ ഭക്ഷണം കഴിക്കുകയും പിണ്ഡങ്ങൾ അർപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതുവരെ വീട്ടിൽ ആരും ഭക്ഷണം കഴിക്കില്ല; ചെറിയ കുട്ടികൾക്ക് മറ്റൊരിടത്തുവെച്ച് ഭക്ഷണം നൽകുന്നു.
• പേരുകൾ. അച്ഛന്റെ ശ്രാദ്ധത്തിന് അച്ഛൻ, മുത്തച്ഛൻ, മുതുമുത്തച്ഛൻ എന്നിവരുടെ പേരും ഗോത്രവും തയ്യാറാക്കി വെക്കുക; അമ്മയുടേതിന് അമ്മ, മുത്തശ്ശി, മുതുമുത്തശ്ശി എന്നിവരുടേത്. നിങ്ങളുടെ ശാഖ ഇവരെ എങ്ങനെയാണ് എണ്ണുന്നതെന്ന് പുരോഹിതൻ പറഞ്ഞുതരും. ഒരു പേര് അറിയില്ലെങ്കിൽ, പകരം ബന്ധം പറയുന്നു.

എപ്പോൾ ചെയ്യുന്നു

ധർമസിന്ധു പകലിനെ പതിനഞ്ച് മുഹൂർത്തങ്ങളായി വിഭജിക്കുന്നു. കുതപം എന്നു വിളിക്കുന്ന എട്ടാമത്തെ മുഹൂർത്തത്തിലാണ് ശ്രാദ്ധം തുടങ്ങുന്നത്; അവിടെനിന്നുള്ള അഞ്ചു മുഹൂർത്തങ്ങൾക്കുള്ളിൽ, ഉച്ചയുടെ അവസാനഭാഗത്തും തുടർന്ന് ഉച്ചതിരിഞ്ഞ നേരത്തും (അപരാഹ്നം), അത് ചെയ്യുന്നു. പൂർണ ശ്രാദ്ധം രാവിലെയും ഉച്ചയ്ക്കു മുൻപും, സന്ധ്യയ്ക്കും രാത്രിയിലും ചെയ്യുന്നത് അത് വിലക്കുന്നു. ദിവസം നിശ്ചയിക്കുന്ന തിഥി സൂര്യോദയസമയത്തുള്ളതല്ല, ഉച്ചതിരിഞ്ഞ നേരത്ത് നിലനിൽക്കുന്നതാണ്; അതുകൊണ്ടാണ് ഒരു തീയതിക്കു നേരെ അച്ചടിച്ച തിഥിയിൽനിന്ന് ശ്രാദ്ധദിനം വ്യത്യാസപ്പെടാവുന്നത്. ഈ വർഷം ഓരോ തിഥിയുടെയും ശ്രാദ്ധദിനം ഞങ്ങളുടെ പിതൃപക്ഷം 2026 കലണ്ടറിൽ നൽകിയിട്ടുണ്ട്.

ചടങ്ങ്, ഘട്ടം ഘട്ടമായി

1. സ്നാനവും ശുദ്ധീകരണവും. കർത്താവ് കുളിച്ച്, അലക്കിയ വസ്ത്രം ധരിച്ച്, ദർഭകൊണ്ടുള്ള മോതിരം (പവിത്രം) അണിഞ്ഞ്, ആചമനം ചെയ്യുന്നു (അല്പം വെള്ളം കുടിക്കുന്നു).
2. സങ്കൽപം. പൂണൂൽ വലത്തേ തോളിലേക്ക് മാറ്റി, തന്റെ പിതൃക്കൾക്കായി ശ്രാദ്ധം നടത്തുമെന്ന് കർത്താവ് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു - ഓരോരുത്തരെയും ബന്ധം, ഗോത്രം, പേര് എന്നിവ ചൊല്ലി പരാമർശിക്കുകയും, ഏതു രൂപത്തിലാണെന്ന് - പാകം ചെയ്ത ഭക്ഷണം, വേവിക്കാത്ത ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കൾ, അല്ലെങ്കിൽ പണം - പറയുകയും ചെയ്യുന്നു.
3. ബ്രാഹ്മണരുടെ പാദപ്രക്ഷാളനം. രണ്ട് ഇടങ്ങൾ ഒരുക്കുന്നു: വടക്കുവശത്ത് ദേവസ്ഥാനത്തിനായി ചതുരത്തിലുള്ള ഒന്നും, തെക്കുവശത്ത് പിതൃസ്ഥാനത്തിനായി വൃത്താകൃതിയിലുള്ള ഒന്നും. ബ്രാഹ്മണരുടെ കാലുകൾ കഴുകുന്നു - ദേവസ്ഥാനത്തിന് യവം (ബാർലി) ചേർത്ത വെള്ളവും പിതൃസ്ഥാനത്തിന് എള്ള് ചേർത്ത വെള്ളവും.
4. ഇരുത്തൽ. ദേവന്മാർക്കുള്ള ബ്രാഹ്മണർ കിഴക്കോട്ടും പിതൃക്കൾക്കുള്ള ബ്രാഹ്മണർ വടക്കോട്ടും തിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ദേവസ്ഥാനത്തിനരികെ വിഷ്ണുരൂപത്തിലുള്ള ഒരു അതിഥിക്കായി ഒരു ഇരിപ്പിടം നീക്കിവെക്കുന്നു.
5. ആവാഹനവും അർഘ്യവും. ആദ്യം വിശ്വേദേവരെയും തുടർന്ന് മൂന്നു പിതൃക്കളെയും ഇരിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണരിലേക്ക് ആവാഹിക്കുന്നു; അർഘ്യം (ദർഭ, പൂക്കൾ, യവമോ എള്ളോ എന്നിവ ചേർത്ത ജലാർപ്പണം) നൽകുന്നു. പിതൃക്കൾക്കുള്ള അർഘ്യം മൂന്നു പാത്രങ്ങളിലായി ഒരുക്കുന്നു. ചില ശാഖകൾ അർഘ്യത്തിനു മുൻപും മറ്റുചിലത് അതിനുശേഷവുമാണ് ആവാഹനം ചെയ്യുന്നത്.
6. അതിഥികളെ ആദരിക്കൽ. ചന്ദനം, ധൂപം, ദീപം, വസ്ത്രം എന്നിവ സമർപ്പിക്കുന്നു. വസ്ത്രം നൽകാൻ കഴിയില്ലെങ്കിൽ ഒരു പൂണൂലോ അതിന്റെ വിലയോ നൽകണമെന്ന് ധർമസിന്ധു പറയുന്നു.
7. ഹോമം (അഗ്നൗകരണം). പാകം ചെയ്ത ഭക്ഷണത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം അഗ്നിയിൽ അർപ്പിക്കുന്നു. ആപസ്തംബ കുടുംബങ്ങൾ പവിത്രാഗ്നിയാണ് ഇഷ്ടപ്പെടുന്നത്; അഗ്നി സൂക്ഷിക്കാത്ത കുടുംബം ഈ കർമത്തിനായി ഒന്ന് ജ്വലിപ്പിക്കുന്നു; ആശ്വലായന കുടുംബങ്ങൾ ഗൃഹാഗ്നി ഉപയോഗിക്കുന്നു. അഗ്നി ഒട്ടുമില്ലാത്തിടത്ത്, മനുസ്മൃതി (3.212) അനുവദിക്കുന്നതുപോലെ, ബ്രാഹ്മണന്റെ കൈയിലാണ് അർപ്പണം (പാണിഹോമം).
8. വിളമ്പൽ. ഭോജനം വിളമ്പുന്നു; "പിതൃരൂപിയായ ജനാർദനൻ, വാസുദേവൻ, പ്രസാദിക്കട്ടെ" എന്ന് അവസാനിക്കുന്ന വാക്കുകളോടെ കർത്താവ് അത് വിധിപ്രകാരം പിതൃക്കൾക്ക് സമർപ്പിക്കുന്നു.
9. ഭോജനം. ബ്രാഹ്മണർ മൗനമായി ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നു. കർത്താവ് പിതൃക്കളെ ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള ഭാഗങ്ങൾ ചൊല്ലുകയും ഒന്നിനും കുറവില്ലെന്ന് ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിഥികൾക്ക് ഒരിക്കലും ഉപ്പ് ചോദിക്കേണ്ടിവരരുത് എന്ന് ധർമസിന്ധു പ്രത്യേകം പറയുന്നു.
10. തൃപ്തരായോ എന്ന് ചോദിക്കൽ. ഭോജനത്തിനുശേഷം അതിഥികൾ തൃപ്തരായോ എന്ന് കർത്താവ് ചോദിക്കുന്നു; അർപ്പിക്കാൻ ആരുമില്ലാത്ത പിതൃക്കൾക്കായി അല്പം ഭക്ഷണം നിലത്ത് വിതറുന്നു (വികിരം).
11. സ്വധ, അക്ഷയ്യം, ദക്ഷിണ. ബ്രാഹ്മണർ "സ്വധാ" എന്ന അനുഗ്രഹം ഉച്ചരിക്കുന്നു; അർപ്പണം ഒരിക്കലും ക്ഷയിക്കാതിരിക്കട്ടെ എന്നു പ്രാർഥിച്ച് ജലം അർപ്പിക്കുന്നു (അക്ഷയ്യോദകം); ദക്ഷിണയും വെറ്റിലയും നൽകുന്നു.
12. യാത്രയയപ്പ്. പിതൃക്കളെയും ദേവന്മാരെയും യാത്രയാക്കുന്നു (വിസർജനം).
13. പിണ്ഡപ്രദാനം. പിണ്ഡങ്ങൾ - നെയ്യ്, തേൻ, എള്ള് എന്നിവ ചേർത്ത വേവിച്ച ചോറിന്റെ ഉരുളകൾ - തുമ്പുകൾ തെക്കോട്ടാക്കി വിരിച്ച ദർഭയിൽ, സങ്കൽപത്തിൽ പറഞ്ഞ മൂന്നു തലമുറകൾക്ക് ഓരോന്നു വീതം, വെക്കുന്നു. ആപസ്തംബ, ഹിരണ്യകേശി രീതിയിൽ ഇത് ഇവിടെ കാണുന്നതുപോലെ യാത്രയയപ്പിനു ശേഷമാണ്; ആശ്വലായന കുടുംബങ്ങൾ ഇതിനു മുൻപേ, ഭോജനശേഷം ബ്രാഹ്മണർ വായ കഴുകുന്ന സമയത്തോടടുത്ത്, പിണ്ഡം നൽകുന്നു. ആപസ്തംബ രീതിയിൽ നടുവിലെ പിണ്ഡം സന്താനലാഭത്തിനുള്ള അനുഗ്രഹമായി കർത്താവിന്റെ ഭാര്യയ്ക്ക് നൽകാം; അല്ലാത്തപക്ഷം പിണ്ഡങ്ങൾ പശുവിനോ ബ്രാഹ്മണനോ നൽകുകയോ, അഗ്നിയിലോ ജലത്തിലോ സമർപ്പിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നു.
14. കാക്കയും കുടുംബഭക്ഷണവും. ഒരു ഭാഗം കാക്കകൾക്കായി വെക്കുന്നു; തുടർന്ന് ബാക്കിയുള്ളത് കുടുംബം കഴിക്കുന്നു - വെറും ബാക്കിഭക്ഷണമായല്ല, പിതൃക്കളുടെ അനുഗ്രഹമായാണ് ആ ഭക്ഷണം കരുതുന്നത്.

കർമത്തിന്റെ തുടക്കത്തിലും മധ്യത്തിലും അവസാനത്തിലും, വാക്കിലോ പ്രവൃത്തിയിലോ വന്ന ഏതു പിഴവും പൂർണമാക്കണമേ എന്ന പ്രാർഥനയോടെ വിഷ്ണുവിനെ സ്മരിക്കുന്നു. കർശനമായ രൂപത്തിൽ, തർപ്പണം (എള്ള് ചേർത്ത ജലാർപ്പണം) പിറ്റേന്നു രാവിലെയാണ്; കുടുംബാചാരമനുസരിച്ച് അത് ശ്രാദ്ധത്തിനു മുൻപുമാകാം; പല കുടുംബങ്ങളും ഇപ്പോൾ അതേ ദിവസത്തിന്റെ അവസാനം ചെയ്യുന്നു. ഞങ്ങളുടെ തർപ്പണ വഴികാട്ടി ഇത് വിശദീകരിക്കുന്നു.

ശാഖകൾ വ്യത്യാസപ്പെടുന്നിടങ്ങൾ

വിഷയം	എന്തിലാണ് വ്യത്യാസം
പിണ്ഡം നൽകുന്ന സമയം	യാത്രയയപ്പിനു ശേഷം (ആപസ്തംബ, ഹിരണ്യകേശി), അല്ലെങ്കിൽ അതിനു മുൻപ്, ഭോജനശേഷം (ആശ്വലായന)
അഗ്നി	പവിത്രാഗ്നി അല്ലെങ്കിൽ ഇതിനായി പ്രത്യേകം ജ്വലിപ്പിക്കുന്ന അഗ്നി (ആപസ്തംബ), ഗൃഹാഗ്നി (ആശ്വലായന), അല്ലെങ്കിൽ അഗ്നിയില്ലാത്തിടത്ത് ബ്രാഹ്മണന്റെ കൈ
ആവാഹനം	ചില ശാഖകളിൽ അർഘ്യത്തിനു മുൻപ്, മറ്റുചിലതിൽ അതിനുശേഷം
പിണ്ഡങ്ങളുടെ എണ്ണം	ധർമസിന്ധുവിലെ വാർഷിക രൂപത്തിൽ മൂന്ന്; ചില യജുർവേദ കുടുംബങ്ങൾ ആറും, ബോധായന കുടുംബങ്ങൾ അതിലധികവും നൽകുന്നു

പൂണൂൽ, അത് മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നതിന്റെ കാരണം

ചടങ്ങിലുടനീളം കർത്താവ് പൂണൂൽ രണ്ടു സ്ഥാനങ്ങൾക്കിടയിൽ മാറ്റിക്കൊണ്ടിരിക്കും; ആദ്യമായി ചെയ്യുന്ന കർത്താവിന് ഏറ്റവും ആശയക്കുഴപ്പമുണ്ടാക്കുന്ന ഭാഗം പലപ്പോഴും ഇതാണ്. നിയമം ലളിതമാണ്:

• ഇടത്തേ തോളിനു മുകളിലൂടെ (സവ്യം) - ദേവന്മാരെ ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള എല്ലാറ്റിനും, ബ്രാഹ്മണരെ അതിഥികളായി കണ്ട് ചെയ്യുന്ന എല്ലാറ്റിനും: അവരെ സ്വാഗതം ചെയ്യൽ, വിളമ്പൽ, വെറ്റില നൽകൽ.
• വലത്തേ തോളിനു മുകളിലൂടെ (അപസവ്യം, പ്രാചീനാവീതം എന്നും പറയും) - പിതൃക്കളെ ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള എല്ലാറ്റിനും: സങ്കൽപം, അവർക്കുള്ള അർഘ്യം, പിണ്ഡങ്ങൾ. പിതൃക്കൾക്കുള്ള അർപ്പണങ്ങൾ അപ്രദക്ഷിണമായി (ഇടത്തോട്ട്) നീങ്ങിയാണ് ചെയ്യുന്നത്; ദേവന്മാർക്ക് "സ്വാഹാ" എന്നു പറയുന്നിടത്ത് പിതൃക്കൾക്ക് "സ്വധാ" എന്നും.

ഓരോ തവണയും പുരോഹിതൻ പറഞ്ഞുതരും. നിങ്ങൾ ഇത് മനഃപാഠമാക്കേണ്ടതില്ല.

ചെറിയ രൂപങ്ങളും മറ്റു പാരമ്പര്യങ്ങളും

പൂർണരൂപം സാധ്യമല്ലാത്തപ്പോൾ, സ്മാർത്ത പാരമ്പര്യം ഒരു ചെറിയ രൂപംകൊണ്ട് ആ ദിവസം ആചരിക്കുന്നു: ഹോമവും പിണ്ഡങ്ങളുമില്ലാതെ (സങ്കൽപ ശ്രാദ്ധം), വേവിക്കാത്ത ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കൾകൊണ്ട് (ആമ ശ്രാദ്ധം), അല്ലെങ്കിൽ ഭോജനത്തിനു പകരം പണംകൊണ്ട് (ഹിരണ്യ ശ്രാദ്ധം). പിതൃക്കളുടെ സ്ഥാനത്തിരുന്ന് ഭക്ഷണം കഴിക്കാൻ ഒരു ബ്രാഹ്മണനും എത്താൻ കഴിയാത്തപ്പോൾ, ബ്രാഹ്മണരുടെ ഇരിപ്പിടങ്ങളിൽ ദർഭ വെച്ച് കർമം നടത്തുന്നു; കർണാടകത്തിൽ ഇതാണ് ചടക ശ്രാദ്ധം. ഓരോന്നും ഞങ്ങളുടെ ഹിരണ്യം, ആമം തുടങ്ങിയ ചെറിയ രൂപങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വഴികാട്ടി വിശദീകരിക്കുന്നു. മറ്റു പാരമ്പര്യങ്ങളും ഇതേ ദിവസം, ഇതേ വൈദിക ക്രമത്തിൽ, തങ്ങളുടേതായ ഊന്നലുകളോടെ ആചരിക്കുന്നു: മാധ്വ ശ്രാദ്ധം, അയ്യങ്കാർ ശ്രാർദ്ധം, ഉത്തരേന്ത്യയിലെയും ബംഗാളിലെയും ശ്രാദ്ധം എന്നിവ കാണുക.

സമയവും ഒരുക്കങ്ങളും

വീട്ടിൽ നടത്തുന്ന ശ്രാദ്ധത്തിന് രൂപമനുസരിച്ച് ഒന്നര മുതൽ രണ്ടര മണിക്കൂർ വരെ സമയമെടുക്കും; ഹിരണ്യ ശ്രാദ്ധം ഇതിലും വളരെ ചുരുങ്ങിയതാണ്. ഞങ്ങളുടെ പുരോഹിതന്റെ ചെലവിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഗൈഡിൽ വിശദീകരിക്കുന്നതുപോലെ, വീട്ടിൽ നടത്തുന്ന സാധാരണ വാർഷിക ശ്രാദ്ധത്തിന് ദക്ഷിണ പൊതുവെ ₹2,000 മുതൽ ₹8,000 വരെയാണ്; ബ്രാഹ്മണ ഭോജനം ഏർപ്പാടാക്കുമ്പോൾ കൂടുതലാകും. ബുക്ക് ചെയ്യുമ്പോൾ, അറിയാമെങ്കിൽ നിങ്ങളുടെ സൂത്രം, ബ്രാഹ്മണർക്ക് (ഭോക്താക്കൾക്ക്) ഭോജനം നൽകുന്നുണ്ടോ, അതോ അവരുടെ ഇരിപ്പിടങ്ങളിൽ ദർഭ വെക്കുമോ എന്നത്, സങ്കൽപത്തിനുള്ള പേരുകളും ഗോത്രവും എന്നിവ പുരോഹിതനോട് പറയുക. ശ്രാദ്ധത്തിന് ഒരു പുരോഹിതനെ ആവശ്യപ്പെടുക.