ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ: ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, 13 ਦਿਨ ਕਿਉਂ

ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੇ ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਮ੍ਰਿਤਕ ਲਈ ਅੱਗੇ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਵਾਸਤੇ ਅੰਗ-ਅੰਗ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸਰੀਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ ਇੱਕ ਕਿਰਿਆ ਮ੍ਰਿਤਕ ਨੂੰ ਪਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੇਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ ਧਰਮਰਾਜ ਯਮ ਵੱਲ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰੰਥ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਹਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਧਰਮੀ ਲੋਕ ਤਿੰਨ ਦੁਆਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਯਮਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਜਿਹੇ ਰਾਹਾਂ ਤੋਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰੰਥ ਛਾਂਦਾਰ ਅਤੇ ਸੁਖਦਾਈ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਪਾਪੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਰਾਹ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਸੋਲਾਂ ਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਪੈਦਲ ਯਾਤਰਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਤਕ ਨੂੰ ਉਹ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਅਰਪਣ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ: ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ, ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਅਤੇ ਤੇਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਭਰ ਦੇ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਅਰਪਣ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਸਲਾਨਾ ਸ਼ਰਾਧ। ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਹਵਾਲੇ ਅਰਨੈਸਟ ਵੁੱਡ ਅਤੇ ਐੱਸ. ਵੀ. ਸੁਬ੍ਰਹਮਣਯਮ ਦੇ 1911 ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਤੋਂ ਹਨ।

ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਕਿਹੜਾ ਹੈ

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਸਾਰੋਧਾਰ ਹੈ, ਯਾਨੀ "ਕੱਢਿਆ ਹੋਇਆ ਸਾਰ": ਨਵਨਿਧੀਰਾਮ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਨੌਨਿਧੀਰਾਮ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦਾ 16 ਅਧਿਆਇਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਗ੍ਰੰਥ, ਜੋ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਗਰੁੜ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। 1911 ਦੇ ਸੰਸਕਰਣ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ "ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਵੇਲੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਅਸ਼ੁਭ ਸਮਝ ਕੇ ਹੋਰ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ।" ਭੂਮਿਕਾ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਸਾਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਦੀ ਹੈ: ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਧਿਆਇ ਨਰਕਾਂ ਬਾਰੇ ਹਨ, ਅਧਿਆਇ 7 ਤੋਂ 13 ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਬਾਰੇ, ਅਧਿਆਇ 14 ਸਵਰਗ ਬਾਰੇ, ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਦੋ ਯੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਬਾਰੇ।

ਇਹ ਕਈ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਅਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਮੌਤ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਘਰ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਗ੍ਰੰਥ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਨ-ਬ-ਦਿਨ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ।

ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ

ਅਧਿਆਇ 9 ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਹਾਂ 'ਤੇ ਪਏ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਦੱਭ ਅਤੇ ਤਿਲ ਵਿਛਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਬੂਟੇ ਕੋਲ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਸਾਲਗ੍ਰਾਮ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਪੱਤਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਲਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਜਲ ਦੀ ਇੱਕ ਬੂੰਦ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। "ਤਿਲ, ਦੱਭ ਅਤੇ ਤੁਲਸੀ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਪਵਿੱਤਰ ਵਸਤਾਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਰੋਗੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੁਰਗਤੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀਆਂ ਹਨ" (9.10)। ਗ੍ਰੰਥ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਹਾਂ 'ਤੇ ਪਏ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਮੰਜੇ 'ਤੇ ਨਹੀਂ, ਸਾਫ਼ ਕੀਤੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਲਿਟਾਇਆ ਜਾਵੇ (9.16-20)। 1911 ਦੇ ਸੰਸਕਰਣ ਦਾ ਇੱਕ ਫੁਟਨੋਟ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਅੰਤਿਮ ਘੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਏ ਸੰਬੰਧੀ ਨੂੰ ਮੰਜੇ ਤੋਂ ਭੁੰਜੇ ਉਤਾਰ ਲੈਂਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅੱਜ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਮਾਤਾ ਜਾਂ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਫਲ ਜ਼ਰਾ ਵੀ ਘਟੇ; ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਬਾਰੇ ਹੀ ਹੈ।

ਮੌਤ ਦੀ ਘੜੀ

ਅਧਿਆਇ 1 ਇੱਕ ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਡਰਾਉਣਾ ਹੈ। ਯਮ ਦੇ ਦੋ ਦੂਤ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, "ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਫਾਹੀਆਂ ਅਤੇ ਡੰਡੇ ਲਈ", ਅਤੇ "ਅੰਗੂਠੇ ਜਿੰਨਾ ਉਹ ਪੁਰਖ, 'ਹਾਏ, ਹਾਏ' ਪੁਕਾਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਯਮ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਖਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਵੱਲ ਵੇਖਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ" (1.32)।

ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਫ਼ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੌਤ ਜਾਂ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਹੈ। "ਧਰਮੀ ਲੋਕ ਧਰਮਰਾਜ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਦੁਆਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪਾਪੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਦੱਖਣੀ ਦੁਆਰ ਦੇ ਰਾਹ ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ" (4.3)। ਅਧਿਆਇ 14 ਧਰਮੀਆਂ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਰਾਹ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ "ਪਾਰਿਜਾਤ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਜੜਿਆ" ਹੈ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੰਥ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ "ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਭਗਤ" ਹਨ, ਜੋ "ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਘਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਾਲਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ", "ਜੋ ਮਨੋਂ ਦੁਖੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿਲਾਸੇ ਦੇ ਬੋਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ", ਅਤੇ "ਜੋ ਪੁਰਾਣ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਸੁਣਦੇ ਹਨ"।

ਪਹਿਲੇ ਦਸ ਦਿਨ: ਅਰਪਣਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਸਰੀਰ

ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਇਹ ਹਿੱਸਾ ਹਰ ਮ੍ਰਿਤਕ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਪੁਰਾਣਾ ਸਰੀਰ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਨੂੰ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਨਵਾਂ ਸਰੀਰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗ੍ਰੰਥ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਅਰਪਣ ਇਹ ਸਰੀਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ: "ਪੁੱਤਰ ਦਸ ਦਿਨ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਰਪਣ ਕਰੇ" (1.47)। ਹਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਚਾਰ ਹਿੱਸੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਨਵੇਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦੇ ਹਨ, ਤੀਜਾ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਨਾਲ ਮ੍ਰਿਤਕ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ (1.48)। ਸਰੀਰ ਦਿਨ-ਬ-ਦਿਨ ਬਣਦਾ ਹੈ (1.51-53):

ਦਿਨ	ਉਸ ਦਿਨ ਦਾ ਪਿੰਡ ਕੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ
1	ਸਿਰ
2	ਗਰਦਨ ਅਤੇ ਮੋਢੇ
3	ਹਿਰਦਾ
4	ਪਿੱਠ
5	ਧੁੰਨੀ
6	ਕੁੱਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਅੰਗ
7	ਪੱਟ
8 ਅਤੇ 9	ਗੋਡੇ ਅਤੇ ਪੈਰ
10	ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਪਿਆਸ

ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਅਤੇ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ ਮ੍ਰਿਤਕ, ਜੋ ਹੁਣ ਅਰਪਣਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਭੁੱਖਾ-ਪਿਆਸਾ ਹੈ, ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ (1.54)। ਹੋਰ ਗ੍ਰੰਥ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਗਿਣਦੇ ਹਨ। ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ, ਧਰਮਸਿੰਧੂ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਪਿੰਡ ਅੱਖਾਂ, ਨੱਕ ਅਤੇ ਕੰਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਉਹੀ ਹੈ: ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਮ੍ਰਿਤਕ ਨੂੰ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਇੱਕ ਸਰੀਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਧਿਆਇ 10 ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ ਤੱਕ ਮੌਤ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਦੀਵਾ ਜਗਦਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ (10.63)।

ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਦਿਨ: ਪਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ

ਅਧਿਆਇ 13 ਸਪਿੰਡੀਕਰਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਰਿਆ "ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਤ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਪਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ" (13.2)। ਗ੍ਰੰਥ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ, ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਪੰਦਰਵਾੜਿਆਂ, ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਜਾਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਇਹ ਸਭ ਲਈ ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਦਿਨ ਚੁਣਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਹਾਲਾਤ ਬੇਅੰਤ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਛੋਟਾ ਹੈ (13.28-30)। ਅੱਜ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਘਰ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤੇਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ ਸਮਾਪਤੀ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਭੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਉਸੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਦਾਨਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਬਿਸਤਰੇ ਸਮੇਤ ਇੱਕ ਮੰਜਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, "ਕਦੇ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ" (13.77)। ਫਿਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਪਦ ਦਾਨ: ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਵਸਤਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ "ਛਤਰੀ, ਜੁੱਤੀ, ਕੱਪੜੇ, ਮੋਹਰ ਵਾਲੀ ਮੁੰਦਰੀ, ਲੋਟਾ, ਆਸਣ" ਅਤੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੈੱਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ (13.82-86)। ਗ੍ਰੰਥ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਛਤਰੀ ਅੱਗੇ ਦੇ ਤਪਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ "ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਸੁਖਦਾਈ ਛਾਂ ਕਰਦੀ ਹੈ" (13.87)। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਘਰ ਅੱਜ ਵੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਦਿਨ: ਰਾਹ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ

"ਤੇਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ ਮ੍ਰਿਤਕ, ਯਮ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਇਕੱਲਾ ਰਾਹ 'ਤੇ ਤੁਰਦਾ ਹੈ" (1.55)। ਇੱਥੋਂ ਗ੍ਰੰਥ ਪਾਪੀਆਂ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਰਾਹ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਯਮਪੁਰੀ ਤੱਕ ਦਾ ਇਹ ਰਾਹ 86,000 ਯੋਜਨ ਲੰਮਾ ਹੈ (1.56), ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 247 ਯੋਜਨ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ (1.57)। ਇੱਕ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਭਾਗ ਦਿਓ ਤਾਂ ਯਾਤਰਾ ਲਗਭਗ 348 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਚੰਦਰ ਸਾਲ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਾਲ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸੋਲਾਂ ਨਗਰ ਅਤੇ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਕਿਰਿਆਵਾਂ

ਇਸ ਰਾਹ 'ਤੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਸੋਲਾਂ ਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ (1.58-59)। ਅਧਿਆਇ 2 ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। 17 ਦਿਨ ਇਕੱਲਿਆਂ, "ਹਵਾ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ" ਚੱਲ ਕੇ, ਮ੍ਰਿਤਕ ਅਠਾਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ ਪਹਿਲੇ ਨਗਰ, ਸੌਮਯ ਨਗਰ, ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ (2.43)। ਹਰ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸਾਲ ਦੇ ਉਸ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ: "ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪੋਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪਿਆਰ ਜਾਂ ਤਰਸ ਨਾਲ ਦਿੱਤੇ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਪਿੰਡ" (2.51), ਫਿਰ ਤਿੰਨ ਪੰਦਰਵਾੜਿਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਅਰਪਣ (2.53), ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰਾ ਸਾਲ।

ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੀਤਾਢਯ ਨਾਂ ਦੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਜਿਹੀ ਠੰਢ ਸਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ "ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਠੰਢ ਨਾਲੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵੱਧ" ਹੈ। ਉਹ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧੀ ਬਚਿਆ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰੇ, ਅਤੇ "ਸਲਾਨਾ ਪਿੰਡ ਖਾ ਕੇ ਉਹ ਫਿਰ ਹੌਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ" (2.79-81)। ਆਖ਼ਰੀ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਰਪਣਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਯਮ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (2.82-83)।

ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਸ਼ਰਾਧ, ਤਿੰਨ ਪੰਦਰਵਾੜਿਆਂ 'ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਰਾਧ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਸਲਾਨਾ ਸ਼ਰਾਧ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੜਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਇ 2 ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਗ੍ਰੰਥ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਵਿੱਛੜਿਆ ਜੀਅ ਕਿਹੜੇ ਰਾਹ ਤੁਰਦਾ ਹੈ।

ਵੈਤਰਣੀ ਨਦੀ

ਦੱਖਣੀ ਰਾਹ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਵੈਤਰਣੀ ਵਗਦੀ ਹੈ, "ਪਾਕ ਅਤੇ ਲਹੂ" ਦੀ ਇੱਕ ਨਦੀ, ਜੋ ਸੌ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ (2.15-17)। ਗ੍ਰੰਥ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇਸੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਹੈ (4.4)। ਅਧਿਆਇ 8 ਗਊ ਦੇ ਦਾਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਮ੍ਰਿਤਕ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕੇ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਘਰਾਂ ਲਈ ਵੈਤਰਣੀ ਗਊ ਦਾਨ ਦਾ ਸਰੋਤ ਇਹੀ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ, ਜੋ ਦਾਨ ਅੱਜ ਵੀ ਕਈ ਥਾਈਂ ਅੰਤਿਮ ਘੜੀਆਂ ਵੇਲੇ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਕੌਣ ਕਰਦਾ ਹੈ

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁੱਤਰ। ਜਦੋਂ ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅਧਿਆਇ 11 ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਕੌਣ ਕਰੇ, ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ। ਜਦੋਂ ਸ਼ਰਾਧ ਆਮ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਗ੍ਰੰਥ ਕੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਸਾਡੀ ਗਾਈਡ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕ੍ਰਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸੇ ਗਾਈਡ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਇ 7 ਦੀ ਇੱਕ ਕਥਾ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਇੱਕ ਅਜਨਬੀ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਅਜਨਬੀ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਗੁਆਇਆ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤਾਂ ਵੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਹ ਕਿਉਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪੜ੍ਹੀਏ

ਗ੍ਰੰਥ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਵਾਅਦੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਆਇ 7 ਦੀ ਕਥਾ ਬਾਰੇ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ "ਕਦੇ ਪ੍ਰੇਤ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਪ ਕੀਤੇ ਹੋਣ" (7.69)। ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਵਰਣਨ ਬਾਰੇ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਗ਼ਰੀਬ ਮਨੁੱਖ ਵੀ "ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ" (13.122)। ਉਪਦੇਸ਼ ਇੱਕ ਸਿੱਧੇ ਸਾਰ ਨਾਲ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: "ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਧਰਮੀ ਸਵਰਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਾਪੀ ਦੁਰਗਤੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ" (16.116)।

ਸੋਗ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਡਰਾਵੇ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਇੱਕ ਸਮਝ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਖੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਕਿਰਿਆ ਕਿਸ ਲਈ ਹੈ: ਦਸ ਪਿੰਡ ਸਰੀਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਅਰਪਣ ਇੱਕ ਮੁਸਾਫ਼ਰ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਦਿਨ ਮਾਤਾ ਜਾਂ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਡਿਤ ਜੀ 13 ਦਿਨ ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਡੀ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਧ ਵਾਲੀ ਗਾਈਡ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਦੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਅਧਿਆਇ ਬਹੁਤ ਭਾਰੀ ਲੱਗਣ, ਤਾਂ ਪੰਡਿਤ ਜੀ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿਓ; ਕਈ ਪੰਡਿਤ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਵੀ ਹਨ, ਜਾਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਾਲੇ ਅਧਿਆਇਆਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਕਦਮ-ਦਰ-ਕਦਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਸਾਡੀ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਾਲੀ ਗਾਈਡ ਵੇਖੋ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਰ ਸਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਕਿਰਿਆ ਲਈ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿਧੀ ਗਾਈਡ ਵੇਖੋ। ਪੁਰੋਹਿਤ ਜੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਪਾਠ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ: ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਲਈ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰੋ।